Mô hình tăng trưởng trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo ở Khánh Hòa

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa

     Tỉnh Khánh Hòa phát triển khoa học công nghệ trong thời gian qua

     - Tỷ lệ đóng góp của KH&CN vào tăng trưởng GRDP hàng năm

     Theo kết quả đánh giá của Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế TW thực hiện thông qua KH&CN cấp tỉnh nghiệm thu đầu năm 2020, cụ thể: Kết quả cho thấy tốc độ tăng TFP của Khánh Hòa trung bình giai đoạn 2011-2015 là 1,09% hàng năm và đóng góp 17,2% cho tăng trưởng. Giai đoạn 2016-2018, tốc độ tăng TFP trung bình hàng năm đạt 2,76% và đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp đối với tăng trưởng kinh tế giai đoạn này là 36,25%. Kết quả tính toán của Sở Khoa học và Công nghệ, vào năm 2019, tốc độ tăng TFP của tỉnh Khánh Hòa đạt 4,99%, đóng góp vào tăng trưởng là 58,9%, Trung bình giai đoạn 2016 -2019, tốc độ tăng TFP đạt 3,28%; tỷ trọng đóng góp của tăng TFP vào tăng trưởng GRDP là 41,15%. Năm 2022, ước tốc độ tăng TFP 11,11%, đóng góp vào tăng trưởng của tỉnh là 53,66%.

     - Giai đoạn 2011-2015, có 85 nhiệm vụ KH&CN đã nghiệm thu với tổng kinh phí là 67.161.221.000 đồng. Giai đoạn 2016 – 2020: Có 63 nhiệm vụ KH&CN đã nghiệm thu và đang thực hiện, tổng kinh phí (ước tính) khoảng 80 tỷ đồng. Một số kết quả nổi bật của hoạt động nghiên cứu ứng dụng KH&CN trong phát triển các cây con đặc sản, các sản phẩm chủ lực của tỉnh. Các nhiệm vụ đã được triển khai ứng dụng góp phần đưa tỉnh Khánh Hòa trở thành trung tâm sản xuất giống thủy hải sản của cả nước, mỗi năm cung cấp hàng triệu con giống cho các hộ dân, doanh nghiệp ở các tỉnh thành trong cả nước phục vụ nuôi thương phẩm. Cụ thể nghiên cứu, sản xuất giống nhân tạo và nuôi thương phẩm nhiều đối tượng như cá bớp, cá chẽm, cá hồng mỹ, cá chim vây vàng, cá gáy, cá mú lai, cá bè đưng, cá bè vẫu, sá sùng, tôm hùm bông, tôm hùm xanh, tu hài, ốc nhảy, bào ngư, hải sâm, trai tai tượng, điệp seo… tạo nên những đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế cho người dân ở các địa phương như Cam Ranh, Vạn Ninh, Cam Lâm, Nha Trang, Ninh Hòa; hình thành những vùng sản xuất, nuôi thương phẩm các đối tượng thủy sản.

     Một số kết quả nghiên cứu đã bổ sung vào cơ cấu cây trồng, vật nuôi cho các địa phương trên địa bàn tỉnh: như bộ giống mía chịu hạn, cho năng suất chất lượng cao: Khonkaen 3, KPS01-25, VN09-108 và VN08-99; 02 giống sắn cao sản KM140, SM937-26; các  giống lúa mới cho năng suất và chất lượng cao như AN27, C3, ANS1 và BĐR 27, OM4900 và OM7347....Tuyển chọn đưa vào ứng dụng một số giống cây trồng vật nuôi (giống mới), đạt hiệu quả kinh tế, phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, theo các nhóm: cây lương thực (lúa, ngô, sắn), cây công nghiệp ngắn ngày (mía, đậu đỗ, mè), cây ăn quả (xoài, bưởi, quýt không hạt, sầu riêng); cây bưởi, dừa xiêm xanh, táo Cam Thành Nam, xoài Úc, xoài Cát Hòa Lộc, dưa lưới, quýt đường không hạt, cam xoàn... Ứng dụng công nghệ lai tạo và nuôi vỗ một số đối tượng vật nuôi chủ lực, có giá trị kinh tế như lai tạo bò cái lai Zebu/ Brahman với BBB, Drounght Master, Red Angus và Red Brahman và vỗ béo bò lai; lai tạo và xây dựng mô hình nuôi thương phẩm các giống lợn, gà, vịt....từng bước hình thành một số cây trồng, vật nuôi chủ lực của từng địa phương góp phần nâng cao năng suất và giá trị, tạo bước đột phá trong nông nghiệp nông thôn và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh Khánh Hòa.

     - Chương trình KH&CN tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020: Được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1350/QĐ-UBND ngày 18/5/2016; gồm 03 Chương trình: Chương trình khoa học xã hội và nhân văn phát triển kinh tế - xã hội bền vững tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020; Chương trình khoa học và công nghệ phát triển kinh tế biển giai đoạn 2016-2020; Chương trình khoa học và công nghệ phát triển nông thôn miền núi giai đoạn 2016-2020.

     Chương trình phát triển thương hiệu các sản phẩm đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020 tại Quyết định số 1667/QĐ-UBND ngày 13/6/2016. Kết quả triển khai Chương trình đã hỗ trợ xây dựng, xác lập quyền cho 10 thương hiệu sản phẩm đặc trưng có mang tên địa danh/chỉ dẫn địa lý của các địa phương: Ốc hương Khánh Hòa, Yến sào Nha Trang, Xoài Cam Lâm, Sầu riêng Khánh Sơn, Dừa xiêm Ninh Đa, Hoa cúc Ninh Giang, Bưởi da xanh Khánh Vĩnh, Táo Cam Thành Nam, Nước nắm Nha Trang.. góp phần nâng tầm giá trị để trở thành các sản phẩm chủ lực, đặc trưng của mỗi địa phương.

Ảnh: Yến sào, Xoài Úc là 02 trong nhiều sản phẩm đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa, giá trị thương hiệu cao (Nguồn: Báo Khánh Hòa)...

     Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ tham gia nghiên cứu, ứng dụng đổi mới công nghệ: với mục tiêu khuyến khích các doanh nghiệp trong tỉnh mạnh dạn đầu tư nghiên cứu, ứng dụng đổi mới công nghệ tạo ra các sản phẩm có khả năng cạnh tranh, hướng đến xuất khẩu; nghiên cứu lai tạo các giống cây trồng, vật nuôi, các giống thủy hải sản mới và xây dựng mô hình liên kết và phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, giúp hỗ trợ, bao tiêu sản phẩm cho người dân góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng các yêu cầu phục vụ tiêu thụ trong và ngoài nước. Tính đến tháng 12/2021 nguồn ngân sách sự nghiệp khoa học ỉnh hỗ trợ cho các Doanh nghiệp[1] triển khai thực hiện thông qua các nhiệm vụ KH&CN với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 13 tỷ đồng.  Kinh phí được huy động từ Doanh nghiệp và người dân để đối ứng triển khai tổng cộng 12 nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh với tổng kinh phí đối ứng: 46,30 tỷ đồng (chiếm hơn 50% tổng kinh phí sự nghiệp khoa học tỉnh cấp từ ngân sách nhà nước) tính đến cuối năm 2021.

     Chương trình phát triển nguồn Nhân lực tỉnh; trong đó có nguồn nhân lực KH&CN tỉnh Khánh Hòa

     Sở KH&CN đã phối hợp, xây dựng các chương trình, kế hoạch hoạt động khoa học và công nghệ hằng năm nhằm thúc đẩy hỗ trợ đội ngũ nhân lực KH&CN trên địa bàn tỉnh tham gia chủ trì, phối hợp triển khai các đề tài KH&CN cấp nhà nước, cấp tỉnh và cấp cơ sở thông qua các nhiệm vụ KH&CN hằng năm. Trong đó ưu tiên xét giao trực tiếp các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, cấp cơ sở cho cán bộ công viên chức, nhà khoa học trẻ ở các Sở, Ngành, viện trường và địa phương. Tính đến thời điểm báo cáo có 24 CBCCVC làm chủ nhiệm đề tài và trên 150 CBCCVC tham gia thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp cơ sở; trên 10 CBCCVC làm chủ nhiệm đề tài và trên 100 CBCCVC tham gia thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh.

     07 nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu phát triển khoa học, công nghệ và đối mới sáng tạo thời gian tới

     Để bảo đảm thực hiện thành công mục tiêu đến năm 2030, Khánh Hòa “là một cực tăng trưởng, trung tâm của khu vực duyên hải Nam Trung bộ, Tây Nguyên và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo” như tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, việc xác định các nhiệm vụ và triển khai các giải pháp sau đây là không thể thiếu:

     (1) Hoàn thiện cơ sở pháp lý, tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách nhằm phát triển và ứng dụng khoa học công nghệ

     - Triển khai đồng bộ cơ chế, phương thức quản lý tổ chức, hoạt động khoa học và công nghệ phù hợp với đặc thù của lĩnh vực khoa học và công nghệ và nhu cầu phát triển của địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Tạo điều kiện thuận lợi và thu hút các nguồn lực triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ đối với các lĩnh vực tỉnh có thế mạnh.

     - Triển khai cơ chế phát triển thị trường khoa học và công nghệ, chính sách khuyến khích liên kết giữa các tổ chức khoa học và công nghệ công lập và doanh nghiệp để tạo sự gắn kết giữa các tổ chức khoa học và công nghệ với doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả đóng góp của khoa học và công nghệ cho phát triển kinh tế của doanh nghiệp.

     - Thúc đẩy, hỗ trợ các doanh nghiệp thành lập Quỹ phát triển Khoa học và công nghệ của doanh nghiệp để doanh nghiệp cấp vốn đối ứng cho các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức khoa học và công nghệ công lập.

     (2) Tăng cường nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ mới, nhất là những thành tựu của cách mạng công nghiệp lần thứ tư; thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tập trung các nguồn lực để phát triển các lĩnh vực tỉnh có thế mạnh, chú trọng phát triển kinh tế biển, phát triển nông thôn miền núi; khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới công nghệ; thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh, hình thành chuỗi giá trị sản phẩm, truy xuất nguồn gốc phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu… cụ thể như sau:

     - Xây dựng và tổ chức triển khai có hiệu quả các chương trình, đề án khoa học và công nghệ của tỉnh. Ưu tiên nguồn lực để phát triển một số ngành, lĩnh vực, công nghệ hiện đang là thế mạnh của tỉnh như: Hải dương học, công nghệ đại dương, công nghệ sản xuất giống thủy sản, công nghệ nuôi trồng và chế biến thủy sản, vaccine và sinh phẩm y tế, công nghệ  sinh học, ứng dụng công nghệ vào dịch vụ du lịch.     

     - Tiếp tục triển khai thực hiện các chương trình, đề án phát triển khoa học và công nghệ: như Chương trình khoa học và công nghệ phát triển kinh tế biển tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025; Chương trình khoa học và công nghệ phát triển nông thôn miền núi tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025, Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng và đổi mới công nghệ; Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất chất lượng giai đoạn 2021-2025...

     (3) Xây dựng và triển khai chương trình đổi mới sáng tạo, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, diễn đàn khoa học và công nghệ. Hỗ trợ phát triển các trung tâm dịch vụ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp

     - Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học và công nghệ nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, thực hiện chuyển đổi số, kỹ thuật số, kinh tế số, xã hội số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế, sử dụng hiệu quả các nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phát triển nhanh và bền vững. Triển khai có hiệu quả Chương trình đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2025.

     - Xây dựng Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của tỉnh, tập trung vào đối tượng sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung cấp và doanh nghiệp; khuyến khích nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, gia tăng giá trị trong doanh nghiệp; lấy khoa học và công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển kinh tế-xã hội, nhằm từng bước xây dựng Khánh Hòa thành điểm đến hấp dẫn cho cộng đồng khởi nghiệp, doanh nghiệp cho đến năm 2025.

Chiều 16/8/2022, UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Họp báo công bố Chương trình Techfest vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên năm 2022 với chủ đề “Khung trời cửa biển - Sáng tạo bứt phá”. Chương trình do UBND tỉnh Khánh Hòa chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức từ ngày 19 - 20/8/2022, tại TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa (Nguồn: Báo Khánh Hòa).

     (4) Triển khai có hiệu quả Chương trình hỗ trợ xây dựng, phát triển thương hiệu các sản phẩm đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025

     - Tăng cường hỗ trợ, xác lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ cho tổ chức, cá nhân. Nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, góp phần lành mạnh hóa môi trường kinh doanh, thu hút các nguồn đầu tư vào các hoạt động sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

     - Xây dựng chính sách và bố trí nguồn lực để hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tài sản trí tuệ; xã hội hoá dịch vụ tra cứu thông tin sở hữu công nghiệp, hỗ trợ khai thác nguồn thông tin sáng chế ở trong và ngoài nước phục vụ nghiên cứu khoa học và sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ nghiên cứu giải mã, làm chủ công nghệ được chuyển giao ở trong nước và từ nước ngoài.

     - Đẩy mạnh hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp phục vụ sản xuất kinh doanh, phát triển thương hiệu các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đặc trưng của địa phương, của tỉnh..

     (5) Xây dựng cơ sở hạ tầng, tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ

     - Tiếp tục đầu tư tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ: Hoàn thành và đưa vào sử dụng các dự án đầu tư công bằng nguồn ngân sách nhà nước đang triển khai: Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Khánh Hòa; Trạm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Khánh Hòa. Tiếp tục lập, trình phê duyệt và triển khai các dự án tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ bổ sung vào đầu tư trung hạn giai đoạn 2021 – 2025: Trạm thực nghiệm khoa học và công nghệ nuôi trồng thủy sản; Đầu tư xây dựng và hiện đại hóa hạ tầng thông tin, cơ sở vật chất kỹ thuật cho Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ Khánh Hòa; Đầu tư trang thiết bị kỹ thuật đo lường các phương tiện đo nhóm 2… nhằm tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ cho các đơn vị sự nghiệp công lập.

     - Xây dựng và đưa vào vận hành Trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương đặt tại Khánh Hòa; với mô hình vận hành đảm bảo gắn kết chặt chẽ với hoạt động nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng; hoạt động theo cơ chế đặc thù gắn kết chặt chẽ hợp tác công tư; triển khai một số cơ chế đặc thù về tài chính để kết nối, tập hợp các nhà khoa học, các tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp… trong và ngoài nước để nghiên cứu, hợp tác và phát triển thương mại hóa, ứng dụng các sản phẩm trong lĩnh vực công nghệ đại dương phục vụ cho phát triển kinh tế biển tại Khánh Hòa.

     - Tiếp tục phối hợp triển khai Chương trình phát triển nguồn nhân lực tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021 - 2025; Đề án Quản lý, sử dụng và phát triển nhân lực khoa học và công nghệ tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025 đáp ứng các mục tiêu: Nguồn nhân lực của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập thuộc tỉnh có đủ khả năng tiếp thu, làm chủ, phát triển và chuyển giao các công nghệ tiên tiến, hiện đại hóa công nghệ truyền thống; có nhiều công trình nghiên cứu giá trị trên các lĩnh vực khoa học và công nghệ; đưa khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực then chốt, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế.

     - Có chính sách thu hút, đãi ngộ nhân tài về làm việc tại các tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Ngoài hình thức thu hút về làm việc lâu dài, cần mở rộng thêm hình thức hợp tác khác để thu hút các nhà khoa học có trình độ cao, các chuyên gia giỏi trong và ngoài nước ở các lĩnh vực khoa học biển, nông nghiệp công nghệ cao, khoa học kỹ thuật và công nghệ, y tế, giáo dục... nhằm tăng cường năng lực cho các tổ chức khoa học và công nghệ công lập trên địa bàn tỉnh.

     (6) Tăng cường đẩy mạnh hợp tác, hội nhập quốc tế về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

     - Tạo cơ chế, chính sách tăng cường hoạt động chuyển giao công nghệ và trao đổi thông tin khoa học và công nghệ giữa các tổ chức khoa học và công nghệ công lập của tỉnh với các tổ chức khoa học và công nghệ của các ngành Trung ương, các tỉnh trong cả nước trong hoạt động khoa học và công nghệ, khuyến khích hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và phát triển nhằm nâng cao năng lực các tổ chức khoa học và công nghệ của tỉnh sớm đạt trình độ chung của các nước trong khu vực.

     - Tham gia và tổ chức các hội nghị, hội thảo, triển lãm các thành tựu khoa học và công nghệ quốc gia và quốc tế.

     - Mở rộng quan hệ hợp tác và đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ với các viện, trường đại học trong nước và đặc biệt với các trường đại học của nước ngoài để nhanh chóng xây dựng đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ có trình độ phù hợp với yêu cầu phát tiển của các tổ chức khoa học và công nghệ trong tỉnh.

     (7) Tăng cường các hoạt động tôn vinh, truyền thông, nâng cao nhận thức về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 

     - Tiếp tục duy trì và phát triển các giải thưởng khoa học và công nghệ cho các nhà khoa học và nhà nghiên cứu có thành tích xuất sắc; khuyến khích, hỗ trợ thanh, thiếu niên nâng cao hiểu biết về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và định hướng nghề nghiệp vào lĩnh vực khoa học, kỹ thuật.

     - Đẩy mạnh truyền thông và hỗ trợ của Nhà nước đối với các hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của người dân trên địa bàn tỉnh./.