1. Vùng đất nhiều tiềm năng phát triển du lịch

     Khánh Vĩnh là huyện miền núi, bán sơn địa nằm ở cực Tây tỉnh Khánh Hòa, Phía Bắc giáp thị xã Ninh Hòa và tỉnh Đak Lak, phía Tây là tỉnh Lâm Đồng, phía Nam giáp huyện Khánh Sơn và tỉnh Ninh Thuận, phía Đông giáp huyện Diên Khánh. Tổng diện tích toàn huyện là 1.165 km², dân số là 36.024 người với 15 dân tộc anh em cùng sinh sống.

     Huyện lỵ đặt tại Thị trấn Khánh Vĩnh nằm trên tỉnh lộ 652, cách tỉnh lỵ là thành phố Nha Trang 35 km về hướng Tây. Ngoài ra huyện còn bao gồm các xã: Khánh Hiệp, Khánh Bình, Khánh Đông, Khánh Trung, Khánh Thượng, Khánh Nam, Giang Ly, Sơn Thái, Liên Sang, Cầu Bà, Khánh Thành, Khánh Phú và Sông Cầu.

     Theo Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 34 của Tỉnh ủy về phát huy các giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững tỉnh Khánh Hòa đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, huyện Khánh Vĩnh được định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của huyện.

     UBND huyện Khánh Vĩnh đã phê duyệt Đề án phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc thiểu số huyện Khánh Vĩnh giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Theo đó, bên cạnh mô hình du lịch sinh thái núi rừng, huyện định hướng phát triển du lịch cộng đồng. Hiện nay, trên địa bàn huyện đã có 3 khu du lịch cộng đồng hướng theo mô hình nông nghiệp đã đi vào hoạt động là: Khu du lịch Hoa Quả Sơn (xã Khánh Trung), Khu du lịch sinh thái Tiên Long Farm (xã Khánh Phú) và Khu hợp tác xã canh nông Nha Trang - Đà Lạt (xã Cầu Bà); còn lại 11 điểm đang thu hút đầu tư phát triển du lịch cộng đồng tại các xã: Sông Cầu, Khánh Phú, Khánh Nam và Khánh Hiệp.

     Dự kiến, giai đoạn 2024 - 2025, Khánh Vĩnh sẽ hình thành 3 làng du lịch cộng đồng: Phía Bắc là làng du lịch cộng đồng tại xã Khánh Trung và Khánh Hiệp; phía Tây là làng du lịch cộng đồng tại xã Khánh Thượng hoặc Giang Ly; khu vực trung tâm là mô hình du lịch cộng đồng tại xã Khánh Phú. Đồng thời, huyện đang nghiên cứu đầu tư để thực hiện thí điểm mô hình làng Raglai tại một thôn của xã Khánh Trung, với các hoạt động thường nhật của người dân như: Làm rẫy, chăn nuôi, chế biến các món ăn dân dã của người Raglai. Để du khách hiểu thêm về truyền thống của người Raglai, huyện sẽ tổ chức các lớp hướng dẫn đan gùi, dệt thổ cẩm hoặc hướng dẫn du khách đánh mã la, chơi đàn đá, làm đàn chapi… Theo đề án du lịch nói trên, kinh phí đầu tư cho 10 làng du lịch cộng đồng đến năm 2030 vào khoảng 120 tỷ đồng.

     2. Đề xuất một số giải pháp

     Để thu hút du khách đến với huyện Khánh Vĩnh và kết nối với du lịch biển, huyện Khánh Vĩnh đã triển khai một số nội dung nhằm phát triển du lịch địa phương gồm:

     Một là, tổ chức các chương trình xúc tiến du lịch. Các hoạt động truyền thông, quảng bá có thể được thực hiện thông qua các nền tảng trực tuyến, các sự kiện, hội chợ du lịch trong và ngoài nước, nhằm giới thiệu về vẻ đẹp thiên nhiên và các sản phẩm du lịch đặc sắc của Khánh Vĩnh.

     Hai là, khuyến khích các địa phương xây dựng và phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, hình thành các điểm đến du lịch tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số, lấy văn hóa truyền thống là nền tảng cho sự đặc trưng của sản phẩm du lịch địa phương, đồng thời qua đó góp phần tạo nên sự đa dạng trong các loại hình du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

     Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên là hướng đi phù hợp để đảm bảo sự phát triển lâu dài và bền vững cho cả hai loại hình du lịch này. Chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng các chính sách bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức về du lịch bền vững.

     Ba là, một yếu tố quan trọng khi kết nối du lịch sinh thái với du lịch biển là phải đảm bảo sự phát triển bền vững, bảo vệ môi trường tự nhiên. Các hoạt động du lịch được tổ chức theo nguyên tắc tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ các hệ sinh thái rừng, đồng thời không làm ảnh hưởng đến đời sống của cộng đồng dân cư địa phương.     

     Bốn là, Khánh Vĩnh cũng là nơi tổ chức nhiều lễ hội truyền thống, những hoạt động tín ngưỡng đặc sắc của các dân tộc bản địa, trong đó có lễ hội mừng lúa mới, lễ cúng cúng bến nước, hay những nghi thức cầu may mắn của người Raglai, Ê Đê, T’rin… Du khách đến Khánh Vĩnh sẽ có cơ hội hòa mình vào không khí lễ hội đặc sắc, tìm hiểu về các nghi thức cúng bái, các điệu múa dân gian, các trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, hay các môn thể thao truyền thống của đồng bào miền núi.

     Lễ hội không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa địa phương mà còn tạo cơ hội cho du khách được giao lưu, học hỏi và tham gia vào các hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Những trải nghiệm này không chỉ giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa mà còn tạo sự kết nối giữa du khách và người dân bản địa. Vì vậy, trong những năm gần đây, huyện Khánh Vĩnh đã đẩy mạnh triển khai dự án “Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp các dân tộc thiểu số gắn với du lịch”, thông qua các chương trình, dự án đã góp phần khôi phục, gìn giữ và phát huy được giá trị văn hóa truyền thống, đây là nền tảng quan trọng bậc nhất cho sự phát triển của du lịch sinh thái kết hợp với du lịch văn hóa tại địa phương.

     Năm là, để khai thác tối đa tiềm năng du lịch sinh thái kết hợp với văn hóa, huyện Khánh Vĩnh đang trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển du lịch bài bản, đảm bảo sự hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Các mô hình du lịch bền vững cần được áp dụng để vừa giữ gìn được vẻ đẹp thiên nhiên, bảo vệ môi trường, vừa phát triển được các giá trị văn hóa của cộng đồng địa phương.

     3. Kết luận

     Huyện Khánh Vĩnh với cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, đa dạng sinh học và bản sắc văn hóa đặc trưng có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái. Khi kết nối du lịch sinh thái của Khánh Vĩnh với các sản phẩm du lịch biển của tỉnh Khánh Hòa, chúng ta không chỉ mở rộng cơ hội phát triển du lịch mà còn tạo ra những trải nghiệm độc đáo cho du khách. Điều này không chỉ giúp thúc đẩy kinh tế mà còn góp phần bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên thiên nhiên, đóng góp vào việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa quý báu của địa phương.

     Tỉnh Khánh Hoà có điều kiện thuận lợi và tiềm năng để phát triển loại hình du lịch tâm linh: truyền thống văn hóa lâu đời, độc đáo của 36 dân tộc đang sinh sống (Kinh, Raglai, Hoa, Êđê, Cờ Ho, Tày, Nùng, Mường, Thái, Chăm, Khmer, Thổ...); cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, phong phú; nhiều di tích lịch sử gắn với tên tuổi của các vị anh hùng dân tộc, các danh nhân văn hóa. Từ tiềm năng, lợi thế đó, các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh hiện nay rất đa dạng và hấp dẫn du khách. Các lễ hội tôn giáo, tín ngưỡng, các loại hình văn hóa dân gian được tổ chức hằng năm ở địa phương đã trở thành nét đẹp văn hóa in đậm dấu ấn trong lòng người dân, du khách trong và ngoài nước.

     Có thể thấy rằng, các di sản văn hóa phi vật thể gắn với du lịch tâm linh nếu được khai thác một cách hợp lý sẽ tạo thành các sản phẩm phục vụ đắc lực cho phát triển du lịch tỉnh nhà. Phát triển du lịch tâm linh nếu gắn kết một cách hài hòa với di tích sẽ giúp đẩy mạnh việc bảo tồn và phát huy giá trị của di tích; nâng cao đời sống của người dân vùng di tích. Trong thời gian tới, tỉnh Khánh Hòa cần đẩy mạnh hơn nữa việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hoá phi vật thể gắn với phát triển du lịch tâm linh, biến những tiềm năng du lịch to lớn thành hiện thực, góp phần vào việc xây dựng tỉnh Khánh Hòa ngày càng giàu đẹp, văn minh và là điểm đến không thể bỏ qua của du khách trong và ngoài nước./.

Hoàng Thị Thảo (Tổng hợp)