Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã gắn lý luận với thực tiễn

                                                       Bửu Sơn

1. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã những vấn đề đặt

a) Đối tượng đào tạo, bồi dưỡng: người cán bộ, công chức cấp xã, theo chức năng, nhiệm vụ của mình, thường xuyên gắn với hoạt động thực tiễn hàng ngày, tức ít nhiều cũng bảo đảm các kỹ năng thực hành chuyên môn trong thi hành công vụ. Theo Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Chính phủ quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố thì có 11 chức danh cán bộ cấp xã: Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy; Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân; Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam (áp dụng đối với xã, phường, thị trấn có hoạt động nông, lâm, ngư, diêm nghiệp và có tổ chức Hội Nông dân Việt Nam); Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam và 06 chức danh công chức cấp xã: Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự; Văn phòng - thống kê; Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã); Tài chính - kế toán; Tư pháp - hộ tịch; Văn hóa - xã hội.

Những năm gần đây, hầu hết các cán bộ, công chức cấp xã, sau một thời gian công tác đều được cấp thẩm quyền bố trí cho đi đào tạo, bồi dưỡng để bảo đảm hoàn chỉnh các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, kiến thức quốc phòng - an ninh... Tức là về cơ bản, cán bộ, công chức cấp xã cũng đã có tri thức về lý thuyết, lý luận trên lĩnh vực chuyên môn và các lĩnh vực liên quan.

Tuy nhiên để tích luỹ được tri thức kinh nghiệm và được trang bị, cập nhật, bổ sung tri thức cơ sở lý luận nhằm đáp ứng nhu cầu công vụ ngày càng cao, thì người cán bộ, công chức cấp xã phải thường xuyên tự nghiên cứu, học tập, bồi dưỡng, hay được đào tạo, bồi dưỡng, hoặc vừa tự nghiên cứu và vừa được đào tạo, bồi dưỡng ngày càng nhiều các nội dung tri thức liên quan.

b) Người có trách nhiệm chính yếu trong tham gia thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã là đội ngũ giảng viên các trường, các trung tâm có chức năng đào tạo, bồi dưỡng. Trong khuôn khổ tham luận, xin được xác định phạm vi là đội ngũ giảng viên Trường Chính trị tỉnh. Đây là những người có chuyên môn, được đào tạo bài bản, nhưng hầu hết không có nhiều tri thức, kinh nghiệm thực tiễn; và bản thân không có những va chạm thực tế trong quá trình tham gia vận hành bộ máy của hệ thống chính trị cấp xã.   

Từ (a) và (b) cho thấy cả 02 chủ thể tham gia vào quá trình nghiên cứu, giảng dạy học tập đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã đều thiếu cơ sở để tổ chức gắn kết giữa lý luận với thực tiễn, để làm cho mỗi chuyên đề, mỗi bài, mỗi nội dung phải truyền đạt – lĩnh hội vừa thấm đượm hơi thở của đời sống hiện thực sinh động, lại vừa lấp lánh ánh sáng của những tri thức được đúc kết trong sách vở, để giúp người học dễ nhớ, dễ tiếp thu, lĩnh hội và thực hành.  

Vì vậy, việc gắn lý luận với thực tiễn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã là việc làm hết sức cần thiết.

2. Tạo giải pháp gắn kết giữa lý luận với thực tiễn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã

a) Đối với cán bộ, công chức cấp xã - người được đào tạo, bồi dưỡng

Theo các quy định hiện hành và trong thực tế, việc tuyển chọn cán bộ, công chức cấp xã hiện nay đã được triển khai thực hiện rất bài bản từ công tác quy hoạch, bố trí đào tạo, bồi dưỡng, có sự quản lý, kiểm tra, đánh giá sát sao hàng năm. Tuy vậy các cấp thẩm quyền làm công tác cán bộ cần quan tâm nhiều hơn đối với khâu tổ chức phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành, đoàn thể, từ việc tạo nguồn trong quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý và quy hoạch công chức chuyên môn, nghiệp vụ, đến việc vừa bảo đảm cân đối giữa chương trình đào tạo, bồi dưỡng qua trường lớp với việc nhận nhiệm vụ, tham gia các hoạt động thực tiễn, các phong trào ở cơ sở để phát hiện, lựa chọn nhân tố mới, nhân tố phù hợp cho mỗi vị trí việc làm.

Tính liên tục kế thừa, phát triển của tri thức cùng kinh nghiệm thực tiễn của cán bộ, công chức cấp xã cũng cần được quan tâm đúng mức, đặc biệt là đối với các lớp bồi dưỡng, đào tạo cần có căn bản của tri thức và kinh nghiệm thực hành. Đơn cử, để một cán bộ, công chức cấp xã có thể lĩnh hội một cách tốt nhất có thể đối với nội dung các chuyên đề, môn học của lớp Trung cấp lý luận chính trị, thì cán bộ, công chức đó phải có căn bản của chương trình Sơ cấp lý luận chính trị (hoặc chương trình tương đương được học ở chương trình đào tạo đại học). Diễn giải tương tự đối với việc cán bộ, công chức cấp xã học lên chương trình Cao cấp lý luận chính trị, phải cần có căn bản của chương trình Trung cấp. Do đó, cả cán bộ, công chức cấp xã và các cơ sở giáo dục – đào tạo cần hết sức xem trọng các lớp đào tạo, bồi dưỡng trình độ căn bản; không được xét cấp giấy chứng nhận, chứng chỉ, cấp bằng tốt nghiệp hời hợt, thiếu thực chất.       

Có như vậy, mới bảo đảm đầu vào của các lớp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã vừa có kinh nghiệm thực tiễn công tác, vừa có nền để tiếp thu những tri thức mới theo nội dung khoá học và các chuyên đề cụ thể môn học. 

b) Nâng cao năng lực của đội ngũ giảng viên trong việc tổ chức cho cán bộ, công chức cấp xã lĩnh hội tri thức mới, lý luận gắn với thực tiễn

Để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đạt chuẩn, vận dụng được lý luận vào thực tiễn, có năng lực tổ chức, quản lý, điều hành, triển khai kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương, đòi hỏi phải có đội ngũ giảng viên vừa có trình độ lý luận, vừa nắm chắc thực tiễn. Liên tục nhiều năm qua, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa đã chú trọng công tác nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, gắn kết quả nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn với nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; kết hợp khảo sát thực tế, cập nhật kiến thức mới cho bài giảng; mời các đồng chí lãnh đạo tham gia giảng dạy tại các lớp đào tạo, bồi dưỡng nhằm tăng thêm kiến thức thực tế và kỹ năng cho học viên. Hàng năm nhà trường đã cử từ 10 - 12 lượt giảng viên đi nghiên cứu thực tế tại cơ sở, mỗi đợt 15 ngày. Từ năm 2020 đến tháng 5/2024, đã tổ chức 107 lượt giảng viên đi nghiên cứu thực tế tại 50 xã, phường, thị trấn thuộc 8 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh; 04 huyện, thị, thành phố; 02 tổ chức đoàn thể; 06 sở, ban ngành[1]. Qua các đợt nghiên cứu thực tế ngắn hạn đã giúp giảng viên bước đầu tiếp cận với các hoạt động thực tiễn, bổ sung kiến thức thực tiễn, từng bước khắc phục những tồn tại, hạn chế về năng lực giảng dạy của giảng viên.

Đội ngũ giảng viên của Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa có trình độ nghiệp vụ chuyên môn cao, sẵn sàng đáp ứng công tác đào tạo (ảnh VOV).

Tuy nhiên, các đợt đi nghiên cứu thời gian qua chưa thật sự mang lại hiệu quả như kế hoạch, yêu cầu đặt ra, nội dung, kiến thức thực tế còn chung chung, chưa trực tiếp cọ sát thực tế nên chưa nắm rõ tình hình, cũng như cách thức giải quyết các vấn đề của địa phương, cơ sở. Để phát huy những kết quả đạt được và khắc phục những hạn chế trên, Trường Chính trị tỉnh xây dựng “Đề án cử giảng viên Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa đi thực tế có kỳ hạn ở địa phương, cơ quan, đơn vị giai đoạn 2024 - 2030” để trình Ban Thường vụ Tỉnh uỷ phê duyệt. Đây là việc làm vô cùng quan trọng và hết sức cần thiết. Khi triển khai thực hiện, Đề án sẽ đem lại nhiều lợi ích từ nhiều phía, nhiều mặt và chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nói chung, trong đó có cán bộ, công chức cấp xã được nâng cao hơn, thiết thực hơn.

3. Đề xuất khuyến nghị   

a) Về một số nội dung nhằm giúp giảng viên đi thực tế có kỳ hạn ở địa phương, cơ quan, đơn vị có thêm tri thức và kinh nghiệm để thực hành tốt việc gắn lý luận với thực tiễn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã: Trường Chính trị tỉnh nên thống nhất với Ban Tổ chức Tỉnh uỷ về nội dung nghiên cứu thực tế, đặc biệt rất nên có các nội dung khảo sát, nghiên cứu sau:

- Sự vận hành của hệ thống chính trị ở các địa phương cấp xã, cấp huyện. (Đây là nội dung vô cùng quan trọng mà cán bộ quản lý và tất cả các giảng viên phải nắm bắt được một cách chắc chắn; đồng thời biết được cơ chế hoạt động của hệ thống chính trị trong thực tế. Nhiều nội dung liên hệ việc xử lý tình huống thực tế, người giảng viên phải nắm chắc cơ chế vận hành của hệ thống chính trị trong thực tiễn để lý giải hoặc hướng dẫn học viên xử lý thấu đáo.

- Mối quan hệ giữa cơ quan, đơn vị, địa phương nơi giảng viên của Trường đang tham gia thực tế có kỳ hạn đối với các cấp uỷ, chính quyền địa phương, cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị đồng cấp.

- Khảo sát việc triển khai, thực hiện các nguyên tắc quan trọng: Ðảng lãnh đạo nhà nước và xã hội; tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; tự phê bình và phê bình...

- Khảo sát việc thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” ở không chỉ các địa phương, mà cả ở các cơ quan, đơn vị.

b) Về quyền lợi của giảng viên đi thực tế có kỳ hạn ở địa phương, cơ quan, đơn vị nên xem xét, bổ sung nội dung: có thể được địa phương, cơ quan, đơn vị nơi mình đi thực tế khen thưởng vì có thành tích chuyên đề, đột xuất.

c) Về phương pháp giảng dạy có gắn lý luận với thực tiễn để học viên dễ nhớ, dễ tiếp thu:

Nội dung và phương pháp giảng dạy cô đọng, không lan man, gắn lý luận với thực tiễn thông qua những câu chuyện, liên hệ thực tiễn sinh động. Tăng cường luyện tập thực hành và phương pháp, cách thức xử lý tình huống. Trong các nội dung phù hợp, cần liên hệ các nội dung tổng kết thực tiễn, trong đó có thực tiễn kinh nghiệm của từng địa phương, địa bàn cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, năng lực lãnh đạo, rèn luyện năng lực tư duy biện chứng cho người học.

Chú ý sử dụng hợp lý thời gian thảo luận, trao đổi những vấn đề đã được học gắn với thực tiễn sinh động, từ đó tìm ra phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng học viên.

Việc đưa các tình huống cần xử lý trong thực tiễn vào bài giảng, trong trao đổi để học viên tham gia giải quyết vấn đề, lựa chọn cách thức tối ưu để áp dụng vào thực tế công tác của các xã, phường, thị trấn.