Khánh Hòa: Kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh

Đỗ Đông Chinh

Trường Sĩ quan Thông tin

     1. Khánh Hòa giàu tiềm năng phát triển kinh tế biển

     Tiềm năng kinh tế biển Khánh Hòa có đủ các lĩnh vực: kinh tế cảng, kinh tế đóng tàu, kinh tế du lịch biển đảo, kinh tế thủy sản, kinh tế khai thác mỏ và kinh tế lấn biển. Trong đó kinh tế cảng giữ vai trò chủ đạo. Trong số 27 tỉnh thành có biển thì bờ biển Khánh Hòa có những nét riêng độc đáo. Cả 6 lĩnh vực kinh tế nói trên, kinh tế biển Khánh Hòa đều có với tiềm năng lớn. Kinh tế thủy sản: Có 2 ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản. Khánh Hòa từ lâu giá trị sản xuất của ngành thủy sản đã vượt tổng giá trị sản xuất của nông nghiệp và lâm nghiệp. Kinh tế du lịch biển: Toàn bộ chiều dài 385 km đường bờ biển Khánh Hòa ôm trọn 3 vịnh đẹp, sâu và kín gió, nổi tiếng, đó là: vịnh Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong. Trong đó vịnh Nha Trang đã được công nhận là vịnh đẹp của thế giới và là thành viên thứ 29 của Câu lạc bộ các nước có vịnh đẹp. Các vịnh này đều có phong cảnh khí hậu tuyệt vời, thích hợp cho việc phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái biển. Đến nay du lịch biển Khánh Hòa chỉ mới khai thác chủ yếu ở Nha Trang, còn Vân Phong, Cam Ranh đẹp không kém thì mới bắt đầu. Riêng quần đảo Trường Sa - một huyện đảo của tỉnh, nếu tình hình ổn định và được phép làm du lịch, thì đây cũng là một điểm thu hút lớn của du lịch Khánh Hòa. Kinh tế khai thác mỏ: Các nhà khoa học[1] khẳng định biển Khánh Hòa có  nhiều dầu khí và được đánh giá là có khả năng chứa dầu cao với trữ lượng tiềm năng thu hồi trên 300 triệu tấn dầu quy đổi. Kinh tế lấn biển: Hiện nay, trình độ phát triển cao của khoa học công nghệ và kinh tế thì tư duy của con người táo bạo hơn. Hễ tính toán thấy có hiệu quả kinh tế và không làm tổn hại đến môi trường là có thể hành động. Thực tế này đang diễn ra ở Khánh Hòa. Dự án “dời non lấp biển” thứ nhất do Công ty Địa chính làm chủ đầu tư sẽ lấn biển hơn 30 ha ở Đường Đệ, đồng thời tạo ra thêm hơn 10 ha khác do san ủi Hòn Xện mà có; dự án thứ 2 khoảng 70 ha lấn biển ở dưới núi Chụt phía Nam TP.Nha Trang. Nơi đây, các khu phố mới với nhiều biệt thự, công viên, nhà hàng, đường giao thông cao cấp đã ra đời. Kinh tế đóng tàu: Ở Khánh Hòa, công nghiệp đóng tàu khá phát triển và nhờ điều kiện thiên nhiên thuận lợi nên phát triển ngày càng nhanh. Không kể hàng chục cơ sở đóng tàu lớn bé đã có từ trước, vài năm gần đây đã và đang xuất hiện những công ty sửa chữa và đóng mới tàu các loại cỡ lớn. Lớn nhất là Công ty TNHH Nhà máy Tàu biển Hyundai Vinashin ở Vân Phong. Với những âu đà đã có hiện nay cho phép có thể sửa chữa và đóng mới những tàu biển trọng tải lớn nhất thế giới. Công ty Công nghiệp tàu thủy Nha Trang hiện đang đóng những chiếc tàu trọng tải vài ngàn tấn. Đặc biệt, Nhà máy Đóng tàu Cam Ranh đang được gấp rút xây dựng, có khả năng sửa chữa và đóng mới các tàu trọng tải đến 50.000 tấn. Ai dám chắc rằng Nhà máy Đóng tàu Cam Ranh sau khi đã “đủ lông đủ cánh” lại chịu trói buộc mình chỉ sửa chữa và đóng mới các tàu trọng tải dưới 50.000 tấn, trong khi điều kiện thiên nhiên ở đây cho phép có thể đóng và hạ thủy những con tàu trọng tải lớn nhất, như vậy Khánh Hòa hiện nay và tương lai sẽ là một trong những trung tâm công nghiệp tàu thủy lớn nhất Việt Nam. Kinh tế cảng: Đáng tự hào khi đất nước ta có những vịnh rộng, sâu, kín gió và rất gần với đường hàng hải quốc tế như Vân Phong, Cam Ranh. Những vịnh này đã nổi tiếng từ lâu, nhưng chỉ được khai thác, sử dụng ở mức độ thấp. Đến thời kỳ mở cửa, phát triển kinh tế, giao lưu hòa nhập với thế giới, giá trị của chúng được nhân lên gấp bội. Vân Phong và rồi đây Cam Ranh sẽ có những nhà máy đóng tàu cỡ lớn của khu vực và thế giới. Nhưng còn lớn hơn thế nữa, chúng cũng đồng thời là những nơi lý tưởng cho việc xây dựng những cảng biển nước sâu. Hiện nay, Vân Phong đã được Chính phủ chọn làm nơi xây dựng cảng trung chuyển quốc tế container. Toàn bộ chiều dài bờ biển tại khu vực vịnh Vân Phong có thể xây dựng cầu cảng lên tới 30km dài hơn tổng chiều dài cầu cảng đang có hiện nay của cả nước. Theo dự kiến, quy hoạch tổng lượng hàng hóa thông qua cảng lên đến 17 triệu TEUS/năm cho thời điểm sau 2020, tương đương với công suất của cảng Singapore hiện nay. Cảng Vân Phong hiện nay đang trên đường hình thành nhưng thực sự đang làm nhiệm vụ trung chuyển một phần xăng dầu nhập khẩu cho cả nước. Khi tổng kho ngoại quan xăng dầu ở Vân Phong xây dựng xong cùng với một số công trình phụ trợ khác, toàn bộ hơn 12 triệu tấn xăng dầu đang nhập khẩu hàng năm hiện nay sẽ thực hiện ở Vân Phong. Chỉ riêng việc này cũng sẽ đem đến cho ngân sách Nhà nước xấp xỉ 10.000 tỷ đồng thuế.

     Khi Cảng nước sâu Vân Phong trở thành cảng trung chuyển quốc tế thực sự thì Vân Phong sẽ trở thành một thành phố. Như vậy, phát triển kinh tế biển trong những năm sắp tới là một trong những yếu tố chính, thực tế giúp Khánh Hòa đạt được mục tiêu - thành phố loại một.

     2. Khánh Hòa bảo đảm quốc phòng, an ninh trên vùng biển, đảo

     Trong Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Đảng ta đã nêu rõ những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế biển, trong đó có giải pháp tăng cường năng lực bảo đảm quốc phòng, an ninh, thực thi pháp luật trên biển là đặc biệt quan trọng và cấp thiết. Hiện nay: “kinh tế biển đang trở thành động lực phát triển đất nước; hệ thống kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư; đời sống vật chất và tinh thần của người dân vùng biển được cải thiện. Nghiên cứu khoa học, điều tra cơ bản, phát triển nguồn nhân lực về biển đạt được nhiều kết quả tích cực”. Ở Khánh Hòa, vịnh Vân Phong, Cam Ranh đang là nguồn thu hút đầu tư của các tập đoàn kinh tế mạnh trong nước và của các nước phát triển trên thế giới.

     Trong khi đó, quốc phòng - an ninh đóng góp rất tích cực vào bảo vệ chủ quyền biển, đảo, kiềm chế được xung đột; công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế về biển được triển khai chủ động, toàn diện, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế biển. Không chỉ quan hệ chặt chẽ với quốc phòng, an ninh, kinh tế biển còn gắn chặt với công tác đối ngoại. Việt Nam tăng cường thúc đẩy quan hệ với các nước, nhất là các nước có lợi ích, có tiềm lực về biển trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền biển, đảo và các lợi ích hợp pháp, chính đáng của quốc gia; chủ động, tích cực giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình  trên cơ sở luật pháp quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác để phát triển, trong đó có phát triển kinh tế biển. Đồng thời, chúng ta thúc đẩy các hoạt động hợp tác quốc tế trong quản lý, sử dụng, bảo tồn bền vững biển, đại dương và tiếp tục đẩy mạnh hợp tác, tranh thủ sự hỗ trợ của các đối tác, các tổ chức quốc tế và khu vực để phát triển nguồn nhân lực, kết cấu hạ tầng vùng biển, ứng dụng khoa học - công nghệ hiện đại vào các lĩnh vực về biển. Các giải pháp này góp phần giải quyết tranh chấp, xác định rõ quyền lợi của các quốc gia trên biển, tạo điều kiện cho việc phát triển quan hệ và là cơ sở cho việc hợp tác lâu dài; mở rộng hiểu biết, tin cậy, tạo cơ sở thuận lợi cho việc giải quyết tranh chấp, cũng như nâng cao năng lực quốc gia trong việc sử dụng và khai thác, phát triển kinh tế biển bền vững.

     3. Phát huy tiềm năng kinh tế biển, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh vững chắc ở Khánh Hòa trong tình hình mới

     Bảo đảm kết hợp trong xây dựng chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh trong toàn tỉnh.

     Việc bảo đảm kết hợp cần tiến hành trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Khánh Hòa với xây dựng các khu vực phòng thủ then chốt, các cụm chiến đấu, các xã, phường chiến đấu trên địa bàn tỉnh; trong quá trình phân công lao động, phân bố lại dân cư với tổ chức, xây dựng và điều chỉnh, bố trí lại lực lượng quốc phòng, an ninh cho phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và chiến lược quốc phòng, kế hoạch phòng thủ bảo vệ Tổ quốc; kết hợp đầu tư, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế biển với xây dựng các công trình quốc phòng, phòng thủ dân sự, bảo đảm vừa phục vụ quốc phòng, an ninh, vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; kết hợp xây dựng các cơ sở kinh tế biển vững mạnh với xây dựng các căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu cần, kỹ thuật và hậu phương vững chắc để sẵn sàng đối phó với các trường hợp xâm nhập trái phép vùng trời, vùng biển từ hướng đông hoặc khi có xung đột, chiến tranh xâm lược.

     Đẩy mạnh xây dựng thực lực kinh tế biển, thu hút các nguồn lực đầu tư trong nước và lựa chọn đối tác đầu tư nước ngoài để phát triển các ngành kinh tế biển, trước mắt là lĩnh vực thăm dò, khai thác và chế biến dầu khí; phát triển hệ thống cảng biển, vận tải biển, kinh tế biển và công nghiệp đóng tàu; khai thác đánh bắt hải sản; phát triển du lịch và kinh tế đảo; tiếp tục triển khai chủ trương đánh bắt hải sản xa bờ, kết hợp bảo vệ chủ quyền vùng biển, hỗ trợ cho tàu, thuyền của các doanh nghiệp và ngư dân khi có tình huống thiên tai, cướp biển, nguy cấp về sức khỏe, đồng thời giữ vững chủ quyền, an ninh quốc gia.

     Quy hoạch, lựa chọn những địa phương ven biển có vị trí thích hợp để xây dựng thành các trung tâm kinh tế, các hải cảng lớn, vừa là “bàn đạp” tiến ra biển, vừa là “đầu tàu” lôi kéo các vùng kinh tế khác ở trong nước cùng phát triển. Đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng, xây dựng chính sách thu hút ngày càng nhiều dân cư đến ở và lập nghiệp lâu dài trên các đảo, nhất là huyện đảo Trường Sa.

     Tăng cường đan xen lợi ích với các đối tác chủ chốt và nước lớn, kiên quyết đấu tranh chống âm mưu của bên ngoài lấn chiếm biển, đảo, biến vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của Việt Nam thành vùng tranh chấp; đồng thời tạo thế và lực để giải quyết hòa bình theo đúng luật pháp quốc tế các tranh chấp trên biển.

     Đẩy mạnh phát triển kinh tế biển, kết hợp chặt chẽ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo với các hoạt động đấu tranh trên tất cả các lĩnh vực.

     Thực hiện đồng bộ các giải pháp, trước hết là tăng cường xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; đầu tư xây dựng lực lượng quốc phòng trên biển, đảo vững mạnh, làm nòng cốt trong nhiệm vụ phòng thủ, bảo đảm an ninh, trật tự xã hội trên biển, đảo. Chú trọng đầu tư phát triển chương trình bám biển, đánh bắt xa bờ, củng cố lực lượng dân quân biển, các hải đoàn tự vệ, các lực lượng thực thi pháp luật vùng biển đảo (cảnh sát biển, kiểm ngư, biên phòng...); kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn kịp thời những hoạt động vi phạm chủ quyền biển, đảo nước ta; làm nòng cốt cho phát triển kinh tế biển và tạo thế bảo vệ vững chắc các điểm, đảo đóng quân, nhà giàn DK1...  Hoàn thiện phương án đối phó với các tình huống có thể xảy ra, đủ sức canh giữ, bảo vệ chủ quyền vùng biển, đảo.

     Tăng cường xây dựng lực lượng quản lý, bảo vệ biển vững mạnh, nhất là lực lượng Vùng 4 Hải quân, các đơn vị không quân, lục quân trên địa bàn tỉnh, đóng quân khu ven biển đủ sức hoàn thành chức năng, nhiệm vụ được giao; góp ý kiến xây dựng về tổ chức biên chế quân sự tỉnh, theo hướng tinh gọn, cơ động, linh hoạt cao, có sức chiến đấu mạnh; đồng thời, nghiên cứu, vận dụng với những giải pháp đồng bộ: đóng tàu đủ tiêu chuẩn để ngư dân yên tâm hoạt động dài ngày trên biển; bao tiêu sản phẩm, bảo đảm hậu cần kỹ thuật tác chiến của hải quân và các lực lượng vũ trang khác trên chiến trường biển, đảo một cách sáng tạo, linh hoạt để đánh thắng đối phương trong mọi tình huống. Quan tâm, chăm lo xây dựng lực lượng bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương trên địa bàn tỉnh về chính trị, tư tưởng, xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng, nâng cao nhận thức của cán bộ, chiến sĩ. Nắm chắc, đánh giá, dự báo đúng tình hình, nhất là tình hình trên biển để kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước và quân đội về đối sách xử lý các tình huống, không để bị động, bất ngờ; nêu cao tinh thần cảnh giác, chủ động phát hiện và thông báo kịp thời mọi hoạt động xâm phạm, vi phạm vùng biển, đảo của nước ta. Chấp hành nghiêm chủ trương, đối sách xử lý các tình huống trên biển, giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định. Đấu tranh có hiệu quả phòng, chống tội phạm; phòng, chống ma tuý; phòng, chống mua bán người; chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Ảnh: Tuần tra ven các đảo ở Trường Sa

Ảnh: Tập luyện và tuần tra trên đảo An Bang

     Tăng cường mối quan hệ quân dân với các lực lượng hải quân, không quân, Cảnh sát biển, làm chỗ dựa cho ngư dân trên biển, kịp thời xử lý các tình huống xảy ra; hỗ trợ ngư dân khai thác hải sản, cứu hộ - cứu nạn trên biển, hỗ trợ hậu cần, y tế, nước ngọt... để ngư dân ta có thể hoạt động dài ngày trên biển.

     Phát triển dân quân biển thành lực lượng đấu tranh trên biển, đây là một trong những nội dung của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Dân quân biển là một thành phần của lực lượng vũ trang, đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Lực lượng này không những được trang bị phương tiện chắc chắn, hiện đại, mà còn cần được tổ chức, liên kết chặt chẽ, thông tin thông suốt, có nguồn tài trợ từ ngân sách nhà nước; chính quyền cần khuyến khích sự tham gia của các nhà tài trợ cho hoạt động của lực lượng dân quân biển.

     Lãnh đạo tỉnh và các địa phương trong tỉnh phối hợp với Hải quân, Bộ đội Biên phòng có biện pháp quản lý khi ngư dân và tàu, thuyền đánh cá xuất bến nhằm góp phần giữ môi trường ổn định, triệt tiêu nguy cơ xung đột trên biển.

     Củng cố, xây dựng các xã, phường trọng điểm về kinh tế biển và quốc phòng, an ninh, trong đó chú trọng các địa bàn dự định xây dựng các đặc khu kinh tế biển. Tập trung xây dựng, hoàn thiện chiến lược phát triển kinh tế biển và xây dựng thế trận quốc phòng, an ninh bảo vệ biển, đảo trong tình hình mới, làm cơ sở cho việc thực hiện kết hợp kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh một cách cơ bản, toàn diện, lâu dài.

     Coi trọng xây dựng khu vực phòng thủ ở các tỉnh, thành phố ven biển, đặc biệt là xây dựng các đảo trở thành các “pháo hạm” kiên cố; tích cực bổ sung, hoàn thiện kế hoạch phòng thủ bảo vệ biển, đảo để bảo đảm giữ vững chủ quyền, ngăn chặn xung đột vũ trang trên biển. Tranh thủ thời cơ để tăng cường sức mạnh trên biển và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với lập trường chính nghĩa của Việt Nam trong giải quyết tranh chấp trên Biển Đông.

     Phát triển kinh tế biển không chỉ đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn thiết thực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững; là sự gắn kết chặt chẽ xây dựng vùng chiến lược quốc phòng, an ninh với phát triển vùng kinh tế chiến lược, tạo ra và tăng cường thế bố trí chiến lược cả về kinh tế lẫn quốc phòng, an ninh, đối ngoại trên vùng biển, đảo./.