Huyện đảo Trường Sa phát triển kinh tế gắn với quốc phòng
Đại tá, NGND. Lê Kế Lâm
Nguyên Giám đốc Học viện Hải quân
Huyện đảo Trường Sa nằm trên biển Đông, ở phía Đông Nam quần đảo Hoàng Sa thuộc thành phố Đà Nẵng, trong phạm vi từ 6o50’ đến 12 vĩ độ Bắc và từ 111o30’ đến 117o20’ kinh độ Đông, gồm trên 100 đảo, đá, bãi cạn, bãi ngầm gốc san hô, trong đó có trên 20 đảo thường xuyên nổi trên mặt nước, số còn lại chỉ nổi rõ khi thủy triều rút xuống. Đảo lớn nhất rộng chừng 0,6km2, các đảo khác rộng chừng 0,2 - 0,3 km2. Bãi lớn nhất là bãi Thuyền Chài, nằm ở cụm đảo phía Nam, điểm gần nhất của quần đảo Trường Sa là Đá Lát, nằm ở phía Tây quần đảo Trường Sa cách cảng Cam Ranh 250 hải lý. Các đảo chính của huyện đảo Trường Sa là: Trường Sa, Nam Yết, Sơn Ca, Sinh Tồn, Song Tử, An Bang, Phan Vinh... Trước Cách mạng tháng Tám Trường Sa là một đơn vị hành chính thuộc tỉnh Bà Rịa, thời chính quyền Sài Gòn thuộc tỉnh Phước Tuy. Sau giải phóng năm 1975, ngày 9/12/1982 với Quyết định số 193/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, huyện Trường Sa chính thức thành lập. thuộc tỉnh Đồng Nai. Tiếp đó, ngày 28/12/1982, Nghị quyết của Quốc hội khóa 7 sát nhập huyện Trường Sa vào tỉnh Phú Khánh và sau ngày chia tỉnh (30/6/1989), Trường Sa là một huyện thuộc tỉnh Khánh Hòa.
Hiện nay Trường Sa tồn tại sự tranh chấp của 4 nước, 5 bên: Việt Nam, Philippines, Malayxia, Trung Quốc, Đài Loan. Brunei cũng nêu yêu sách về chủ quyền nhưng không chiếm giữ một đảo nào. Chiếm hữu của các nước tranh chấp như sau: Philippines 9 đảo, đá, bãi cạn; Malayxia 7 đá, bãi cạn; Đài Loan 01 đảo đất (Ba Bình), diện tích khoảng 0,6km2. Năm 1956, quân đội Tưởng Giới Thạch chiếm Ba Bình, tiếp đó chiếm bãi Bàn Than cách Ba Bình khoảng 0,5 hải lý.
Năm 1987 - 1988 Trung Quốc âm mưu dùng hải quân chiếm 7 bãi san hô lập lờ mặt nước, đến năm 2013 - 2015, dùng sức cơ bắp bồi đắp thành 7 đảo nhân tạo và âm thầm xây dựng thành các cơ sở đóng quân với các trang bị kỹ thuật, rada, đối không, đối hải, trung tâm thông tin liên lạc, chỉ huy, sân bay cỡ cấp 2,3, các loại tên lửa và pháo với tham vọng biến thành các căn cứ hải quân ở phía trước cách đảo Hải Nam trên dưới 1000km. Trung Quốc duy trì vùng xám, khi căng, khi dịu trong đối sách ở biển Đông.
Từ trước năm 1975, Việt Nam Cộng hòa đóng giữ 5 đảo, tháng 4/1975, Hải quân Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản 5 đảo trên, đồng thời nỗ lực giữ vững chủ quyền từ bao đời của các bậc tiền nhân đến nay. Việt Nam quản lý 21 thực thể gồm 9 đảo có đất, 12 đá và bãi san hô, triển khai thành 33 điểm đóng quân, dân thường xuyên. Quân và dân Khánh Hòa đã cùng cả nước giữ vững chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam trên vùng biển đảo Trường Sa.
Trong bối cảnh hiện tại như vậy, việc phát triển kinh tế biển đảo ở Trường Sa ta đã và có thể thực hiện theo chủ trương sau:
Một là: Phát triển nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản nước mặn cần có kế hoạch dài hạn, đồng bộ và đưa khoa học công nghệ vào ngành nghề này, có kiểm soát và thực thi bảo vệ môi trường biển, đảo.
Hai là: Phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá như tạo kho chứa và năng lực cung cấp nhiên liệu, nước ngọt, nước đá, lương thực, thực phẩm; tiêu thụ và chế biến một phần hải sản các loại, thu gom và vận chuyển hải sản cho ngư dân, tạo điều kiện cho khai thác hải sản dài ngày trên biển, kết hợp bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Ba là: Cải tạo, nâng cấp các âu tàu trú, tránh gió mạnh và bão biển hiện có. Nâng cao năng lực dự báo bão sớm và chính xác để hướng dẫn ngư dân vào trú bão hoặc sơ tán đi nơi khác trước khi bão cực mạnh tràn qua quần đảo.
Bốn là: Xây dựng và nâng cấp các cơ sở y tế cứu chữa các ngư dân bị bệnh nghề nghiệp hoặc bệnh tật đột xuất trên một số đảo có điều kiện, nâng cao năng lực hàng không để kịp thời đưa bệnh nhân về đất liền điều trị.
Năm là: Xây dựng các cơ sở và đội sửa chữa phương tiện máy móc, tàu thuyền bị hư hỏng đột xuất, nâng cao năng lực đội cứu nạn cứu hộ trên các đảo có điều kiện.
Sáu là: Nghiên cứu, khảo sát dài ngày các tiềm năng tự nhiên như điện mặt trời, điện gió, điện sóng biển...để lập kế hoạch phát triển. Đặc biệt nghiên cứu biện pháp chống hơi mặn, gió biển và các tác nhân khác do môi trường biển nhiệt đới gió mùa gây ra.
Bảy là: Nghiên cứu thí điểm sản xuất nước ngọt từ nước biển phục vụ cuộc sống của quân dân huyện đảo và các đảo gần bờ không có nước ngọt. Từ kết quả trên tạo điều kiện cho quân dân huyện đảo trồng rau xanh và các loại cây xanh chống hơi mặn, phủ xanh đảo, bảo vệ môi trường.
Tám là: Việc khai thác các tài nguyên đáy biển như dầu mỏ, khí gas, khoáng sản quý hiếm dù hiện nay chưa đủ điều kiện để triển khai nhưng phải quyết tâm và khẩn trương khảo sát, thăm dò, lập bản đồ tài nguyên, môi trường để tiếp tục khẳng định vững chắc chủ quyền và khích lệ thế hệ tương lai dấn thân khai thác an toàn, bền vững.
Từ những thực trạng và dự hướng trên, để hướng tới phát triển kinh tế biển đảo ở Trường Sa chúng ta cần phải thực hiện các biện pháp như:
Giữ nguyên hiện trạng ở Trường Sa hiện nay, kiên quyết bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam theo Công ước Liên hiệp quốc về Luật biển - UNCLOS - 1982, các luật pháp quốc tế hiện hành, tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) 2002 và thực thi COC khi thành hiện thực, tránh các hành động gây căng thẳng trên biển Đông. Trường Sa cần giữ vững hòa bình, ổn định để có điều kiện phát triển đất nước nhanh, vững chắc.
Ảnh: Học sinh đảo Trường Sa (thị trấn Trường Sa) đến trường.
Kiên quyết thực hiện xây dựng và chỉnh đốn Đảng, làm trong sạch và vững mạnh đảng cầm quyền và hệ thống chính trị do Đảng lãnh đạo, phát động phong trào thi đua trong toàn dân đặc biệt trong tầng lớp trẻ hăng hái và đam mê tiến ra biển, làm giàu từ biển để Việt Nam đến giữa thế kỷ XXI (2045) thành nước phát triển có thu nhập cao như Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra.
Việt Nam cùng các nước Asean, xây dựng khối Asean đoàn kết thống nhất trong đa dạng, thịnh vượng chung, làm trung tâm đối thoại và hòa giải các mâu thuẫn giữa các nước lớn, có tiếng nói thống nhất trong các sự việc ở biển Đông.
Việt Nam mãi mãi là nước yêu chuộng hòa bình, quyết tâm thực hiện “Không có gì quý hơn độc lập - tự do” và không theo “chủ nghĩa cực đoan”; kiên quyết bảo vệ và phát triển kinh tế trên vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, trong đó có quần đảo Trường Sa. Khánh Hòa cùng với toàn thể dân tộc Việt Nam trên mọi miền Tổ quốc và kiều bào ở nước ngoài chung sức chung lòng quyết tâm thực hiện khát vọng, xây dựng nước Việt Nam trở thành quốc gia cường thịnh, hùng mạnh, văn minh, nghĩa tình, mà huyện đảo Trường Sa là thành trì vững chắc để bảo vệ đất nước từ phía biển./.