Khánh Hòa định hướng phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

Giai đoạn 2016 – 2020, UBND tỉnh đã xây dựng, triển khai thực hiện 03 chương trình khoa học công nghệ trọng điểm của tỉnh: (1) Chương trình khoa học xã hội và nhân văn phát triển kinh tế - xã hội bền vững tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020; (2) Chương trình khoa học và công nghệ phát triển kinh tế biển giai đoạn 2016-2020; (3) Chương trình khoa học và công nghệ phát triển nông thôn miền núi giai đoạn 2016-2020... Mặc dù còn nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi, song hoạt động khoa học - công nghệ trong tỉnh có nhiều tiến bộ và tiếp tục khởi sắc, sự kết hợp nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ với các đề án, dự án trong thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đã mang lại kết quả khả quan, một số công trình nghiên cứu khoa học đã áp dụng trong thực tiễn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, ngành, các huyện, thị, thành phố. Công tác tuyển chọn, xét duyệt, nghiệm thu nhiệm vụ KH-CN ngày càng được đổi mới đảm bảo chặt chẽ, khách quan; trong đó đề xuất nhiều đề tài cấp thiết cấp tỉnh, cấp nhà nước phát triển nông thôn miền núi… Các đề án, dự án sau nghiệm thu được chuyển giao và hầu hết được ứng dụng hiệu quả trong sản xuất kinh doanh, xây dựng các cơ chế chính sách và góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Công tác phối hợp quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ với các sở, ngành, viện trường, các huyện, thị xã, thành phố và các đoàn thể liên quan từng bước được đổi mới, hiệu quả.

Phát huy kết quả đạt được của giai đoạn 2015-2020, UBND tỉnh đã xây dựng nhiều chương trình cho giai đoạn 2021-2025 về nghiên cứu, ứng dụng khoa học – công nghệ: (1) Chương trình KH&CN phát triển kinh tế biển tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025; (2) Chương trình KH&CN phát triển nông thôn miền núi tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025; (3) Chương trình Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng và đổi mới công nghệ; (4) Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất chất lượng giai đoạn 2021-2025; (5) Chương trình hỗ trợ xây dựng, phát triển thương hiệu các sản phẩm đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2021-2025; (6) Chương trình đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2025; (7) Đề án khung các nhiệm vụ bảo tồn nguồn gen cấp tỉnh giai đoạn 2021-2025 của tỉnh Khánh Hòa.

* Tỉnh Khánh Hòa định hướng nghiên cứu, ứng dụng KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với các nội dung nổi bật: 

(1) Tập trung xây dựng và triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 50-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 khóa XI về phát triển KH&CN phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Kết luận số 52-KL/TW ngày 30/5/2019 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 Khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Thực hiện chuyển đổi số quốc gia và của tỉnh một cách toàn diện để phát triển kinh tế số, xây dựng xã hội số.

(2) Triển khai hiệu quả Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến năm 2030; Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc; Đề án tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

(3) Tiếp tục hoàn thành lang pháp lý để thúc đẩy sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đổi mới hoạt động quản lý KH&CN theo hướng dỡ bỏ các rào cản, giải phóng tối đa tiềm năng sáng tạo. Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp để phát triển mạnh lực lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng nhanh. Quan tâm thúc đẩy sự phát triển của thị trường KH&CN, các hoạt động kết nối cung cầu công nghệ, đẩy mạnh thương mại hóa kết quả nghiên cứu trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

(4) Phát huy đội ngũ cán bộ khoa học mạnh, kết hợp đồng thời biện pháp động viên, khuyến khích và đặt yêu cầu trở lại với nhà khoa học. Chú trọng phát triển KH&CN gắn với công tác phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động ở nông thôn.

(5) Phát triển nghiên cứu, ứng dụng KH&CN trên địa bàn gắn với nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, gắn kết hài hoà, hiệu quả thị trường trong nước và quốc tế.

Ảnh: Hội đồng khoa học và công nghệ cấp tỉnh tặng hoa chúc mừng nhóm thực hiện đề tài. Nguồn ảnh. sanestkhanhhoa.com.vn

(6) Đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng mạnh mẽ thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư vào các lĩnh vực của đời sống xã hội, chú trọng một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng để từng bước đưa tỉnh bắt kịp các tỉnh trong cả nước.

(7) Tập trung đánh giá và xác định rõ thế mạnh của tỉnh để đề xuất xây dựng chiến lược phát triển KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội tổng thể của tỉnh, đặc biệt về phát triển kinh tế biển; Hình thành các tiểu vùng chuyên môn hóa sâu một số ngành, lĩnh vực, tạo ra các chuỗi liên kết, gắn kết các địa phương, tạo ra bức tranh thống nhất.

* Mục tiêu và giải pháp (cơ chế, chính sách và nguồn lực) nhằm phát triển và tăng cường ứng dụng khoa học và công nghệ cho phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với các nội dung quan trọng: 

(1) Tăng cường vai trò lãnh đạo của các cấp uỷ đảng, chính quyền về phát triển KH&CN: Các cấp uỷ đảng, chính quyền tiếp tục quan tâm, chỉ đạo để đưa nhiệm vụ, giải pháp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn trực tiếp với nhiệm vụ, giải pháp về phát triển kinh tế - xã hội trong quá trình xây dựng văn kiện đại hội Đảng các cấp. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, chính quyền về vai trò của KH&CN trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế, xác định việc phát triển KH&CN là một nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh. Chỉ đạo chặt chẽ, huy động mọi nguồn lực và tạo môi trường thuận lợi nhất để tập trung phát triển KH&CN trên địa bàn tỉnh.

Trên cơ sở các quy định mới của Đảng và Nhà nước về phát triển KH&CN, Sở KH&CN chủ động tham mưu cho lãnh đạo tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách, giải pháp quản lý và thúc đẩy phát triển KH&CN, nhất là giải pháp khuyến khích hỗ trợ cho việc thành lập các doanh nghiệp từ kết quả nghiên cứu, doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ...

(2) Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, tổ chức, hoạt động KH&CN: Thể chế hoá các quy định về đổi mới cơ chế quản lý, tài chính theo hướng tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, tạo động lực để các thành phần kinh tế đổi mới, nâng cao trình độ công nghệ trong sản xuất, kinh doanh. Kiện toàn, củng cố tổ chức và nâng cao năng lực bộ máy quản lý hoạt động KH&CN; xây dựng cơ chế xã hội hoá hoạt động KH&CN, thúc đẩy hình thành tổ chức, doanh nghiệp KH&CN; khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư cho khoa học, ứng dụng kết quả vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

(3) Tăng cường phát triển tiềm lực KH&CN: Tiếp tục đầu tư tiềm lực cho các đơn vị sự nghiệp KH&CN công lập; tăng cường liên kết, phối hợp sử dụng có hiệu quả các nguồn lực về cơ sở vật chất kỹ thuật và nhân lực của tỉnh. Quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực KH&CN gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương. Ban hành những cơ chế chính sách thu hút nguồn lực ngoài ngân sách để đầu tư cho phát triển KH&CN nhất là cho đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ từ các tổ chức sở hữu công nghệ ở trong nước và nước ngoài.

(4) Lựa chọn và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu triển khai KH&CN nhằm phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, chú trọng việc đề xuất đặt hàng các nhiệm vụ (cấp quốc gia) có tính liên vùng, liên ngành để giải quyết các vấn đề KH&CN liên vùng nhằm tạo động lực, giải pháp phát triển của tỉnh và lan tỏa các tỉnh trong vùng. Đẩy mạnh việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Nâng cao năng lực tiếp thu từng bước đổi mới và làm chủ công nghệ trong các ngành, các lĩnh vực. Tiếp thu có chọn lọc để ứng dụng công nghệ cao vào một số lĩnh vực tạo ra sản phẩm hàng hoá có giá trị, chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước, tham gia xuất khẩu.

(5) Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước các lĩnh vực KH&CN và các hoạt động hỗ trợ sản xuất, kinh doanh: Tăng cường công tác quản lý về hoạt động sở hữu trí tuệ; hoạt động tiêu chuẩn, đo lường; hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng, đổi mới công nghệ; an toàn bức xạ và hạt nhân; hội nhập quốc tế; thông tin, thống kê KH&CN, quản lý công nghệ,...

(6) Mở rộng hợp tác và hội nhập quốc tế về KH&CN: Tăng cường hợp tác với các tổ chức KH&CN của tỉnh, trong vùng, cả nước và ở các nước phát triển; tìm kiếm, chuyển giao công nghệ tiên tiến, hợp tác trong công tác nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực, giải quyết tốt các vấn đề bức xúc trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh của tỉnh; kết nối cung cầu công nghệ giữa doanh nghiệp trong tỉnh với các địa phương trong vùng, trong nước và nước ngoài nhằm nâng cao chất lượng, tăng khả năng cạnh tranh, tạo lập và phát triển thị trường đối với các sản phẩm chủ lực.

*   *   *

Để việc định hướng nghiên cứu, ứng dụng KH-CN của tỉnh Khánh Hòa đạt kết quả như mong muốn, việc quan tâm hoàn thiện, đồng bộ cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển KH&CN của các Bộ ngành, Chính phủ nhằm phục vụ ngày càng thiết thực các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh của các địa phương và của cả nước là điều kiện tiên quyết. Đồng thời tỉnh cũng cần xem xét, ban hành cơ chế chính sách sử dụng cán bộ khoa học và trọng dụng nhân tài, trong đó đặc biệt quan tâm tạo điều kiện phát huy sức sáng tạo của các chuyên gia giỏi, các cán bộ trẻ được đào tạo bài bản trở về tham gia nghiên cứu và phát triển công nghệ; thu hút chuyên gia nước ngoài, chuyên gia giỏi người Việt Nam ở nước ngoài tham gia các hoạt động phát triển khoa học và công nghệ cho Tỉnh; gửi cán bộ khoa học tham gia các chương trình đào tạo, nghiên cứu trong nước và nước ngoài là điều kiện rất cần, rất quan trọng.

                    L.H.H

(Tổng hợp từ Tham luận của Sở Khoa học và Công nghệ tại Diễn đàn trí thức tỉnh Khánh Hòa lần thứ II năm 2022)