Nhìn lại 10 năm Khánh Hòa phát triển khoa học – kỹ thuật (2012-2022)

10 năm qua (2012-2022), tỉnh Khánh Hòa đã xác định hướng đi phù hợp để phát triển khoa học - công nghệ, phát triển thị trường khoa học - công nghệ gắn liền với công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và đẩy mạnh mở rộng hợp tác, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực này.

* Tỉnh tập trung xác định, triển khai đúng định hướng nhiệm vụ khoa học và công nghệ chủ yếu của địa phương.

Tỉnh đã quan tâm chỉ đạo, tổ chức nghiên cứu, điều tra cơ bản về điều kiện, tài nguyên thiên nhiên để cung cấp căn cứ khoa học cho việc xây dựng các chủ trương, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Chú trọng việc hướng dẫn xây dựng nhiệm vụ KH&CN, nhất là các nhiệm vụ KH&CN nhằm triển khai thực hiện có hiệu quả các Chương trình kinh tế - xã hội của tỉnh, các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ phục vụ phát triển kinh tế biển, chủ yếu tập trung vào nuôi trồng, khai thác các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao.

- Giai đoạn 2011-2015: Có 85 nhiệm vụ KH&CN đã nghiệm thu với tổng kinh phí là 67.161.221.000 đồng. Giai đoạn 2016 – 2020: có 65 nhiệm vụ KH&CN, trong đó có 46 nhiệm vụ đã nghiệm thu và 19 nhiệm vụ đang thực hiện, tổng kinh phí đã phân bổ khoảng 80 tỉ đồng, kinh phí đã thực hiện quyết toán là 66.507.940.063 đồng.

- Giai đoạn 2016 – 2020 có 03 chương trình khoa học - công nghệ trọng điểm với kết quả thực hiện: 

+ Chương trình KH&CN phát triển kinh tế biển giai đoạn 2016-2020: có 05 hợp phần, 19 nhiệm vụ KH&CN; Đã tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện và cấp kinh phí triển khai 13 nhiệm vụ KH&CN; 06 nhiệm vụ không tuyển chọn được tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện. Kết quả của chương trình, cơ bản đạt được mục tiêu đề ra: cung cấp cơ sở dữ liệu về khí tượng, hải văn, môi trường biển đảo Khánh Hòa, là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển kinh tế biển Khánh Hòa; cung cấp luận cứ khoa học cho việc khai thác hợp lý và bền vững tài nguyên biển, đảo Khánh Hòa; ứng dụng có hiệu quả các giải pháp KH-CN mới, tiên tiến trong phát triển các ngành kinh tế biển Khánh Hòa; Ứng dụng công nghệ khai thác, công nghệ bảo quản sản phẩm tiên tiến, phù hợp với vùng biển Trường Sa, Khánh Hòa, gồm: nghề lưới vây, lưới chụp, nghề câu cá ngừ đại dương. Khai thác các hợp chất có hoạt tính sinh học có giá trị cao từ sinh vật biển nhằm nâng cao giá trị sử dụng nguồn lợi biển góp phần phát triển kinh tế biển Khánh Hòa.

Ảnh: Phát triển mạnh kinh tế biển theo hướng nuôi biển công nghệ cao, thân thiện với môi trường

+ Chương trình KH&CN phát triển nông thôn miền núi giai đoạn 2016-2020: có 03 hợp phần, 12 nhiệm vụ KH&CN; đã tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện và cấp kinh phí triển khai 09 nhiệm vụ KH&CN; 03 nhiệm vụ không tuyển chọn được tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện. Kết quả Chương trình đã tập trung giải pháp thúc đẩy, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, ứng dụng KH&CN vào nông nghiệp nhằm phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu; chuyển giao, ứng dụng công nghệ và tiến bộ kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất, bảo quản, chế biến nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của các chủng loại cây trồng và vật nuôi chủ lực của địa phương; tuyển chọn đưa vào ứng dụng một số giống cây trồng vật nuôi, đạt hiệu quả kinh tế, phù hợp với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, theo nhóm: cây lương thực (lúa, ngô, sắn), cây công nghiệp ngắn ngày (lạc, vừng), gia súc (con bò) qua đó góp phần tăng thu nhập và tạo việc làm cho nông dân khu vực nông thôn và miền núi; nâng cao năng lực cho cán bộ cấp cơ sở và nông dân khu vực nông thôn và miền núi; góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Khánh Hòa.

+ Chương trình khoa học xã hội và nhân văn phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020: có 03 hợp phần, 13 nhiệm vụ KH&CN; Đã  tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện và cấp kinh phí triển khai 12 nhiệm vụ KH&CN; điều chỉnh 01 nhiệm vụ không thực hiện do không tuyển chọn được tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện . Kết quả Chương trình đã cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa từ năm 2016 đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 (Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Khánh Hòa qua 30 năm đổi mới, Luận cứ khoa học cho việc phát triển đô thị Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng phục vụ phát triển nhanh và bền vững tỉnh Khánh Hòa, Khánh Hòa hội nhập quốc tế, Văn hóa trong sự nghiệp phát triển bền vững tỉnh Khánh Hòa); xác định những vấn đề cấp thiết, xác lập cơ sở khoa học tạo sự đột phá và đẩy nhanh phát triển du lịch Khánh Hòa theo hướng bền vững; Thực trạng an sinh xã hội của tỉnh và đề xuất giải pháp phát triển hệ thống an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016 – 2025.

Ngoài ra, các chương trình phối hợp hoạt động giữa Sở KH&CN với Hội Nông dân, Tỉnh đoàn, Liên đoàn Lao động tỉnh, Ban Dân tộc tỉnh đã phát huy hiệu quả trong việc tập huấn triển khai các tiến bộ kỹ thuật, ứng dụng kết quả đề tài cho nông dân và đoàn viên thanh niên, công nhân viên chức, người lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh; tổ chức các Hội thảo “Đẩy mạnh phong trào học tập, nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ KH&CN trong đoàn viên, thanh niên các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”, “Trao đổi kinh nghiệm lao động sáng tạo, phát huy nhân tố điển hình tiên tiến trong công nhân, viên chức, lao động tỉnh Khánh Hòa”. Liên hiệp khoa học và kỹ thuật tỉnh tổ chức thành công các Hội thi sáng tạo Khoa học Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa và các tác phẩm tham gia Hội thi được hỗ trợ để hoàn thiện và ứng dụng, nhân rộng. Các doanh nghiệp đưọc tỉnh khuyến khích, hồ trợ để triển khai thực hiện các nhiệm vụ KH&CN, liên kết với các tổ chức KH&CN và các nhà khoa học trong nghiên cứu, ứng dụng.

* Về phát triển thị trường khoa học và công nghệ trong tỉnh có bước khởi sắc

- Phát triển doanh nghiệp KH&CN.

Những năm qua, Nhà nước đã có nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ hình thành và phát triển doanh nghiệp khoa học và công nghệ (doanh nghiệp KH&CN). Trong công tác quản lý nhà nước cũng như trong hoạt động xây dựng kế hoạch KH&CN hàng năm, tỉnh đã giao Sở KH&CN chủ động làm việc với các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh để thông tin và hướng dẫn thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp KH&CN cũng như cung cấp cơ chế chính sách của Nhà nước ưu đãi đối về doanh nghiệp KH&CN, về thuế, về đất đai, vốn vay..... Một số Doanh nghiệp trong tỉnh triển khai ứng dụng KH&CN vào thực tiễn sản xuất mang lại hiệu quả cao, hình thành sản phẩm hàng hóa có chất lượng và tính cạnh tranh cao.

 Tuy nhiên, đa số các doanh nghiệp chưa quan tâm thành lập quỹ phát triển KH&CN; rất ít doanh nghiệp có cơ sở, bộ phận chuyên trách nghiên cứu ứng dụng KH&CN; hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ làm nhà yến, thiết bị viễn thông, sản xuất fucoidan, tự động hóa, sản xuất các loại cân phục vụ trong lĩnh vực thủy sản... Nói chung, các doanh nghiệp KH&CN sau khi đăng ký thành lập chưa hình thành chiến lược nghiên cứu phát triển lâu dài cũng như hợp tác để mở rộng thị trường nên các sản phẩm khoa học và công nghệ từ các doanh nghiệp chưa được hình thành liên tục. Có doanh nghiệp gặp khó khăn trong kinh doanh khi nhu cầu thị trường thay đổi.

Các kết quả nghiên cứu KH&CN ở địa phương còn ít kết quả đủ điều kiện để có thể chuyển giao cho các tổ chức tiếp nhận, đưa vào sản xuất; các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển hiện nay còn hạn chế, nặng nề về thủ tục hành chính nên chưa đủ sức hút đối với doanh nghiệp.

- Hỗ trợ phát triển thị trường KH&CN

+ Sàng lọc một số kết quả nghiên cứu từ các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh sử dụng ngân sách sự nghiệp KH&CN có tiềm năng thương mại hóa để giới thiệu đến các sự kiện Techmart, các doanh nghiệp có tiềm năng sử dụng các sản phẩm từ các kết quả nghiên cứu, cụ thể: Lutein được chiết xuất từ hoa cúc vạn thọ và quy trình sản xuất; Lectin chiết xuất từ tỏi, Polyphenol và Chlorophil chiết xuất từ cây bắp. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có sản phẩm được thương mại hóa ra thị trường.

+ Phối hợp với Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp KH&CN, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Thương hiệu Việt tổ chức Hội nghị Triển lãm “Khoa học và Công nghệ phát triển Nông nghiệp vùng Duyên hải Nam Trung bộ - Tây nguyên năm 2018” tại TP Nha Trang. Triển lãm thu hút hơn 300 doanh nghiệp, viện, trường, các Sở KH&CN đến trưng bày, giới thiệu các sản phẩm, giải pháp công nghệ; các hội nghị thu hút tổng cộng 300 lượt khách tham dự. Qua sự kiện cũng đã đánh giá được tổng thể về các sản phẩm khoa học và công nghệ có thể ứng dụng phục vụ phát triển nông nghiệp cũng như các sản phẩm nông nghiệp được hình thành hoặc tác động từ các kết quả nghiên cứu.

+ Năm 2022, Tỉnh đã chủ trì tổ chức thành công Chương trình Techfest Vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên năm 2022 tại thành phố Nha Trang. Chương trình do UBND tỉnh Khánh Hòa chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức từ ngày 19 – 20/8/2022, với chủ đề “Khung trời cửa biển – Sáng tạo bứt phá” nhằm mục đích kiến tạo và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên, gắn kết với hệ sinh thái của cả nước và hướng đến toàn cầu.

 * Hoạt động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của tỉnh có nhiều kết quả khả quan

- Thực hiện Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản sở hữu trí tuệ của Trung ương qua từng giai đoạn, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 1087/QĐ-UBND ngày 03/5/2012 Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn đến năm 2015 và Chương trình phát triển thương hiệu các sản phẩm đặc trưng của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2016-2020 được ban hành kèm theo Quyết định số 1667/QD-UBND ngày 13/6/2016, đạt được một số kết quả điển hình: Tỉnh Khánh Hòa đã có 11 thương hiệu sản phẩm đặc trưng của các địa phương được hỗ trợ xây dựng và đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ có sử dụng tên địa danh/chỉ dẫn địa lý của tỉnh, đã có 9/11 các sản phẩm: Sầu riêng Khánh Sơn, Xoài Cam Lâm, Dừa Xiêm Ninh Đa, Hoa cúc Ninh Giang, Bưởi da xanh Khánh Vĩnh, Táo Cam Thành Nam, Nước mắm Nha Trang, Yến sào Nha Trang đã được triển khai áp dụng vào thực tế và được đánh giá bước đầu có mang lại hiệu quả kinh tế cho các hộ sản xuất, kinh doanh và góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của các địa phương trên địa bàn tỉnh, đã góp phần quan trọng trong quá trình triển khai, nâng cao hiệu quả của Chương trình OCOP và xây dựng nông thôn mới của tỉnh. Hoạt động hướng dẫn hỗ trợ tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp

- Sở hữu trí tuệ để phục vụ sản xuất, kinh doanh và năng năng lực cạnh tranh sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của tỉnh được triển khai liên tục theo nhiệm vụ thường xuyên, đã thu hút được sự quan tâm, tham gia tích cực của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh; bước đầu giúp doanh nghiệp định hướng sản xuất, kinh doanh gắn liền với tạo dựng uy tín, chất lượng cho sản phẩm hàng hóa, sản phẩm dịch vụ và góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững. Tỉ lệ đơn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tăng trung bình hơn 10%/năm. Số đơn đăng ký bảo hộ vẫn tập trung ở đối tượng nhãn hiệu ở trong nước, các đối tượng khác (sáng chế, kiểu dáng công nghiệp) vẫn có số lượng đơn đăng ký tăng nhưng chưa ổn định chiếm tỉ lệ trung trình hơn 5% trong tổng số đơn đăng ký/năm.

* Về hợp tác và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực khoa học và công nghệ được đẩy mạnh và mở rộng

 Giai đoạn 2012-2022, Tỉnh luôn chú trọng tăng cường công tác nghiên cứu, ứng dụng KH&CN; đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động KH&CN ở các ngành, các cấp nhằm tạo ra kết quả nghiên cứu, ứng dụng có chất lượng, tiếp cận trình độ công nghệ tiên tiến trong vùng, khu vực và quốc tế, phù hợp với điều kiện tiếp cận của địa phương; đáp ứng các yêu cầu nâng cao năng lực năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; bảo vệ môi trường, đảm bảo quốc phòng an ninh, phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Khánh Hòa. Nhiều chương trình, hoạt động hợp tác KH&CN của tỉnh Khánh Hòa với các tỉnh, thành phố có thế mạnh về KH&CN, các viện nghiên cứu, trường đại học trong nước và quốc tế được đẩy mạnh và mở rộng. Tỉnh đã tô chức ký kết thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực KH&CN về đào tạo, trao đổi thông tin và triển khai các nhiệm vụ KH&CN với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam; đã phối hợp tổ chức thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ; cử cán bộ KH&CN đi tham dự các khóa đào tạo chuyên ngành KH&CN; hàng năm ký kết nhiều hợp đồng với các đơn vị chủ trì thực hiện nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, tạo được mối liên kết chặt chẽ với các tổ chức KH&CN trong nước, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội và góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triến KH&CN của tỉnh. 

                                                   L.H.H