Chào mừng Kỷ niệm 100 năm xây dựng và phát triển thành phố Nha Trang (1924 - 2024), 15 năm Nha Trang được công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Khánh Hòa (2009 - 2024).

GÓC NHÌN VĂN HOÁ VỀ KỲ VỌNG “THÀNH PHỐ BIỂN NHA TRANG - KHÁNH HÒA PHỒN VINH VÀ HẠNH PHÚC”

Trần Sĩ Chương

Chuyên gia Kinh tế và Chiến lược phát triển

Nguyên Cố vấn kinh tế và tiền tệ cho Ủy ban Ngân hàng Quốc hội Hoa Kỳ

Tôi luôn tâm đắc với mục tiêu xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước theo Nghị quyết số 33-NQ/TW, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

“Mục tiêu dân giàu, nước mạnh”, cũng chính là hướng đến xã hội “phồn vinh”, và sự phồn vinh bền vững luôn được xây dựng trên nền tảng hạnh phúc của con người, của mỗi người dân, của cộng đồng dân cư có bề dày về văn hóa.

Xét về mặt từ ngữ, trong hai khái niệm “phồn vinh” và “hạnh phúc” thì “hạnh phúc” là từ có yếu tố quyết định. Khi còn một con người cụ thể chưa được hạnh phúc, thì xã hội đó chưa thực sự phồn vinh theo nghĩa đầy đủ của nó. Do đó, chúng ta cần phải có một mục tiêu chiến lược rõ ràng, và một tầm nhìn dài hạn, cùng các giải pháp cụ thể, bảo đảm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế về vốn văn hóa đặc trưng của mình và biết quan tâm, chăm lo cho từng số phận. Có vậy chúng ta mới khơi dậy, phát huy được nguồn năng lượng vô biên của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng trong xã hội, để “nước dâng mọi thuyền đều dâng”. Đây cũng là lối sống có văn hóa “mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người”.

Vậy, hạnh phúc là cho ai và để làm gì?

Xin được đề nghị hình ảnh: “Nha Trang là nơi hội tụ tinh hoa, nơi người trẻ vững tin ở lại phát triển sự nghiệp, nơi người đi xa mong ngóng trở về, để xây dựng tổ ấm gia đình, phụng dưỡng cha mẹ, ông bà và phụng sự xã hội”. Đó là hạnh phúc, đó cũng là văn hoá; nét đẹp văn hoá mà thành phố Nha Trang đã, đang và sẽ luôn luôn ra sức xây dựng, với ý nghĩa tốt đẹp nhất của một thành phố đáng sống. Đáng sống cho mỗi người dân Nha Trang, cho những ai đã đến và hiểu Nha Trang, chọn Nha Trang làm quê hương của mình, như cách đây hơn 100 năm nhà bác học nổi tiếng, nhà thám hiểm lừng danh, bác sĩ Alexandre Yersin (1863 –1943) người Pháp, gốc Thuỵ sĩ đã lựa chọn.

     Phải chăng sự “rộng mở và bình yên” là phát hiện của Yersin về một nét văn hóa độc đáo của người Nha Trang? Phải chăng nguồn năng lượng từ đất trời – thiên nhiên nơi đây, từ bản sắc, văn hóa Nha Trang - Khánh Hòa đã giúp Ông Năm Yersin mau chóng bình phục sau khi bị trọng thương năm 1893, trong một chuyến thám hiểm vùng núi Nam Tây Nguyên[2]? Và cũng chính nét văn hóa đó - nguồn năng lượng đó đã tiếp sức để giúp Ông hoàn thành 55 công trình nghiên cứu khoa học, công nghệ có giá trị cống hiến cho đời sống con người?

Như vậy không gian hạnh phúc của Nha Trang, có thể nói là sự bình yên và rộng mở (bao hàm nghĩa không gian vật lý, không gian tâm lý và không gian tâm linh). Triển khai tinh thần đó, Nha Trang phải ngày càng hoàn thiện môi trường và các điều kiện để người trẻ có cơ hội, thuận lợi phát triển sự nghiệp; để những người con xa xứ mong ngóng trở về chăm lo xây dựng mái ấm gia đình, phụng dưỡng ông bà, cha mẹ và phụng sự xã hội. Không chỉ thế, Nha Trang còn là thành phố đáng sống của giới tinh hoa của quốc gia, của thế giới đến lưu trú và làm việc.

Từng tư vấn cho nhiều đơn vị, quốc gia, đến nay tôi đã nhận ra đây mới là mục tiêu cao cả nhất!

Chúng ta sẽ khó có hạnh phúc trọn vẹn nếu không biết quan tâm đến xã hội xung quanh, không thấu triệt đạo lý nương tựa ở đời. Chúng ta không thể phát triển và giàu có nếu chỉ có một mình. Do đó, Nha Trang cần phải kết nối, có bạn và biết chọn bạn mà chơi. Khi chơi được với bạn giàu sang, bạn giàu nghĩa tình, Thành phố sẽ thu hút được thêm nhiều nhân tài, vật lực để phát triển ngày càng vững mạnh hơn. Nếu chúng ta có thể đồng thuận với hình ảnh Nha Trang là thành phố “An cư lạc nghiệp - Đất lành chim đậu” thì mới dồn hết năng lượng để hướng đến và phấn đấu cho tầm nhìn cao đẹp mà vô cùng thiết thực đó.

Vậy phải làm sao để “an cư, lạc nghiệp”?

Với đường bờ biển dài khoảng 385 km tính theo mép nước, với gần 200 hòn đảo và 3 vịnh biển lớn (Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh) có vị thế đẹp ở khu vực Đông Nam Á và thế giới, tỉnh Khánh Hòa - mà thủ phủ là thành phố Nha Trang - có đủ điều kiện để hiện thực hóa mong muốn “an cư lạc nghiệp” cho rất nhiều người, không chỉ là dân địa phương, mà còn đối với những người từ nơi khác, bằng cách tập trung vào các vấn đề cốt yếu, gồm: Kinh tế biển là nền tảng, kinh tế du lịch là mũi nhọn phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn và thông minh; Nha Trang phải Xanh - Sạch - Đẹp; dịch vụ phong phú, đa dạng; là thành phố văn minh, có văn hoá đặc thù. Và một trong những nét văn hóa độc đáo của Nha Trang – Khánh Hòa đó là Thiên – Địa – Nhân hoà hợp, rộng mở và bình yên.

Để biển Nha Trang luôn trong xanh, sạch đẹp và môi trường sinh thái cân bằng, để kinh tế du lịch ngày càng phát triển bền vững, việc đầu tiên, cấp bách, không thể trì hoãn hay làm chiếu lệ đó là Thành phố cần có các giải pháp toàn diện, đồng bộ nhằm sớm chấm dứt tình trạng xả rác thải, xả nước thải chưa qua xử lý vào hệ thống sông Cái và vịnh Nha Trang.

Nhớ lại cách đây hơn 30 năm, biển Pattaya - nơi được ví là viên ngọc quý của Thái Lan, đã từng lâm vào khủng hoảng do khách du lịch tắm biển phải đi cấp cứu vì nước biển ô nhiễm. Trong thập niên 80 của thế kỷ XX, nhiều thành phố trên thế giới đã quá tập trung vào phát triển nóng nên xem nhẹ vấn đề xử lý môi trường, sau đó phải mất nhiều thời gian và nguồn lực để giải quyết hậu quả. Do đó, Nha Trang cần cấp bách trong ứng dụng công nghệ xử lý rác thải, nước thải tiên tiến, đầy đủ và thiết lập các trạm kiểm soát chất lượng nước, quan trắc, theo dõi hàng ngày để có phương án phòng ngừa và xử lý kịp thời sự cố môi trường.

Bên cạnh, các vấn đề khác liên quan đến an cư cần thúc đẩy như: Quy hoạch thành phố, giao thông nội thành thuận tiện, hiện đại hơn. Về hạ tầng xã hội, tập trung cải thiện giáo dục, y tế, văn hoá cộng đồng. Quy hoạch thành phố và giao thông có vai trò như huyết mạch trong cơ thể. Đối với con người, huyết mạch lưu thông thì thân thể khỏe mạnh. Đối với thành phố, giao thông thông suốt thì tài lộ thông suốt. Một thành phố giao thông lộn xộn, bừa bãi sẽ khó thu hút “người sang”, người tài đến chơi, hay đến để đầu tư, sinh cơ lập nghiệp. Mặc dù ba năm qua Nha Trang đã tập trung vào việc quy hoạch thành phố khoa học hơn nhưng quá trình triển khai vẫn đang là một thách thức, cần phải quyết tâm thực hiện hơn nữa để đạt được xã hội văn minh, văn hóa.

Về lạc nghiệp, Nha Trang nên tập trung thu hút các nhà đầu tư chất lượng cao trong và ngoài nước, đồng thời không quên phát triển các dịch vụ cao cấp. Từ thập niên 90, Nha Trang đã đón nhiều nhà đầu tư chất lượng cao, trong đó phải kể đến: Evason Ana Mandara Nha Trang, tập đoàn Six Senses Resorts & Spas..., và sau đó là những nhà đầu tư tầm cỡ trong nước như Vingroup, Vega City… Những doanh nghiệp này luôn là đơn vị đóng ngân sách cho nhà nước ở mức cao. Chỉ những nhà đầu tư như vậy mới có khả năng thu hút phân khúc khách hàng cao cấp sẵn sàng chi trả hàng ngàn USD mỗi đêm để tận hưởng các dịch vụ cao cấp, tạo công ăn việc làm giá trị cao và nguồn thu lớn cho Thành phố. Thông qua các cơ sở kinh doanh của mình, các nhà đầu tư còn đóng vai trò là nhà đào tạo tốt nhất, đúng người đúng việc cho nguồn nhân lực tại Khánh Hòa.

Sau cùng, Nha Trang cần chú trọng phát huy các giá trị văn hoá - nghệ thuật đậm đà bản sắc của mình. Bởi đó là tâm hồn, là cốt cách của địa phương; vừa là cách thức độc đáo, chân tình để chào đón bạn bè gần xa đến với Nha Trang, cùng ăn, cùng ở, cùng xây dựng và phát triển. Hãy làm cho văn hoá biển đảo quê hương, rừng Trầm biển Yến... được hiện hữu một cách tinh tế trong từng sản phẩm vật chất và dịch vụ của các doanh nghiệp trên địa bàn. Hãy làm cho đất trời - biển đảo - núi rừng bao la, cả đến từng nhánh sông, con phố, mái nhà, và cả tâm tình của mỗi người dân Nha Trang - Khánh Hòa thật sự hài hòa, rộng mở và bình yên, để bạn bè, du khách cảm nhận, hưởng thụ được giá trị của sự bình yên, rộng mở, hài hòa đó như cách đây 100 năm, nhà bác học Yersin đã thấy, đã hiểu, yêu quý Nha Trang và cống hiến cho Nha Trang – Khánh Hòa, cho nhân loại.

Nhiều địa phương trên thế giới cho rằng xây nhiều nhà cao tầng là văn minh, là hạnh phúc, vì vậy họ đã đánh mất bản sắc văn hóa, sau này không còn ai đến “chơi” với mình. Văn minh phục vụ cái xác, văn hóa phục vụ cái hồn. Muốn đạt đỉnh cao giá trị cần phải phát huy cả văn minh lẫn văn hóa để phát triển được bền vững, tiến tới mục tiêu dân giàu, xã hội phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.