Trường Đại học Nha Trang với công tác nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ
Trong thời gian qua, cùng với các cấp, các ngành và các địa phương của tỉnh Khánh Hòa, Trường Đại học Nha Trang đã có nhiều hoạt động thiết thực trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học phục vụ trực tiếp cho ngành thủy sản và các ngành kinh tế biển khác của tỉnh Khánh Hòa. Nhà Trường đã đạt được những kết quả quan trọng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học phục vụ cho phát triển ngành thủy sản.
Một số công trình nghiên cứu của Nhà trường có thể kể đến, như: Nghiên cứu về sản xuất giống và nuôi thương phẩm các loại, như: Cá chẽm, cá chẽm mõ nhọn, cá hồng bạc, cá chim vây vàng (Trachinotus), cá bớp/cá giò (Rachycentron canadum) hay cá mú/cá song (Epinephelus spp)...Bên cạnh đó, Nhà trường đã triển khai một số nghiên cứu về các loài giáp xác, như: Quy trình sản xuất giống tôm sú và nghiên cứu nâng cao hiệu quả sản xuất tôm bột và tôm sú giống; hoàn thiện công nghệ sản thức ăn công nghiệp nuôi tôm hùm bông (Panulirus ornatus) và tôm hùm xanh (Panulirus homarus) (2014)... Các kết quả nghiên cứu của các đề tài đã chuyển giao cho các cơ quan chức năng, các địa phương và các cơ sở sản xuất tại tỉnh Khánh Hòa cũng như nhiều địa phương trong cả nước.
Cùng với các hoạt động nuôi trồng thủy sản, các nghiên cứu phục vụ cho ngành khai thác thủy sản đã được triển khai, như: Đề tài nghiên cứu “Đánh giá tác động của nghề khai thác tôm hùm giống đến cảnh quan môi trường và nguồn lợi thủy sản vịnh Nha Trang”, “nghiên cứu xây dựng rạn nhân tạo tại vịnh Nha Trang nhằm bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản của Viện Khoa học công nghệ và khai thác thủy sản…Các kết quả nghiên cứu của các đề tài đã góp phần quan trọng trong giải quyết các vấn đề thực tiễn trong phát triển kinh tế biển của Khánh Hòa.
Dự án sản xuất thử nghiệm về “Hoàn thiện và chuyển giao công nghệ nghề lưới rê hỗn hợp cho đội tàu lưới rê khơi tỉnh Khánh Hòa”. Kết quả nghiên cứu của dự án đã đề xuất mẫu lưới rê hỗn hợp được thiết kế và phát huy được hiệu quả. Mẫu lưới khai thác có hiệu quả không gây ô nhiễm môi trường, tiết kiệm vật tư, dễ cơ giới hóa và an toàn trong sản xuất, đồng thời khắc phục hoàn toàn các nhược điểm của các lưới mẫu đặc biệt là về hiệu quả sản xuất đã làm cho năng suất đánh bắt cao hơn 2,58 lần, hiệu quả kinh tế (doanh thu, lợi nhuận) cao hơn khoảng 1,7 lần so với ngư cụ của ngư dân trước đây. Dự án đã được chuyển giao cho Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn và cộng đồng ngư dân của tỉnh để hỗ trợ ngư dân ra khơi bám biển, bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Bên cạnh việc thực hiện các dự án, đề tài nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Khánh Hòa, các nhà giáo, nhà khoa học của Nhà trường còn tích cực tham gia nghiên cứu, đóng góp vào chính sách phát triển kinh tế - xã hội và của ngành thủy sản Việt Nam, như: Nhìn lại chính sách pháp luật của nhà nước về hỗ trợ ngư dân trong phát triển kinh tế biển: một số khuyến nghị (Kỷ yếu Hội Thảo: Các giải pháp hỗ trợ ngư dân phát triển kinh tế biển, do Ủy ban Kinh tế của Quốc Hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển NT, Ủy Ban ND tỉnh Phú Yên và Báo Sài Gòn giải pháp phối hợp tổ chức ngày 21/12/2013 tại Phú Yên); Thực trạng, định hướng, giải pháp phát triển kinh tế thủy sản Việt Nam hiện đại, hiệu quả, bền vững trong thời kỳ đổi mới (Hội nghị và triển lãm Quốc gia về thành tựu 10 năm phát triển về nông nghiệp, nông dân, nông thôn do Ban Kinh tế TW, Ban chỉ đạo TW, Văn Phòng Chính Phủ và Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn) …Những bài nghiên cứu tham vấn chính sách đã góp phần hình thành nên những chính sách mới thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của ngành thủy sản Việt nam và các địa phương trong cả nước.
Ảnh: Sinh viên Khoa Công nghệ thực phẩm thực hành về công nghệ đồ hộp
Mặc dù vậy, qua thực tiễn nghiên cứu ngành thủy sản của Việt nam và tỉnh Khánh Hòa trong thời gian vừa qua, nhà trường đã nhận thấy những tồn tại, hạn chế như: các giống nuôi mới chưa đa dạng và tập trung nhiều cho đối tượng có giá trị gia tăng cao, nguồn giống có chất lượng chưa nhiều, vấn đề kiểm soát dịch bệnh trong hoạt động nuôi trồng thủy sản phục vụ cho hoạt động nuôi biển của tỉnh, đặc biệt là nuôi vùng biển xa chưa được chú trọng. Trong hoạt động khai thác thủy sản, việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ để quản lý tàu cá và ngư trường khai thác cũng như tìm các giải pháp kỹ thuật để nâng cao chất lượng bảo quản sản phẩm sau đánh bắt chưa đáp ứng được yêu cầu; Trong công nghệ chế biến thủy sản, việc phát triển các sản phẩm mới để đáp ứng được nhu cầu thị trường còn bị động, công tác nghiên cứu phụ phẩm trong quá trình chế biến để thu nhận những sản phẩm có giá trị góp phần nâng cao hiệu quả trong sử dụng vật liệu chưa được quan tâm đúng mức...
Để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ phục vụ cho phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển của tỉnh Khánh Hòa trong bối cảnh mới, Nhà trường sẽ chú trọng vào việc nghiên cứu những vấn chính như sau:
Thứ nhất, đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản: Triển khai nghiên cứu các giống nuôi mới đồng thời đảm bảo cung cấp nguồn giống có chất lượng, kiểm soát tốt dịch bệnh trong hoạt động nuôi trồng thủy sản phục vụ cho hoạt động nuôi biển của tỉnh. Xây dựng các mô hình sản xuất trứng cá biển thụ tinh đồng thời thực hiện các chương trình nghiên cứu áp dụng những thành tựu công nghệ mới trong việc chọn giống trên cơ sở công nghệ gen, nhằm liên tục cải tiến chất lượng các tính trội của đàn bố mẹ. Bên cạnh đó, Trường tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu mô hình và hoạt động chuyển giao công nghệ nuôi cho cộng đồng ngư dân của tỉnh. Điều này sẽ tạo ra nhiều đối tượng nuôi mới có năng suất và giá trị kinh tế cao phục vụ cho sự phát triển của ngành thủy sản Khánh Hòa trong những năm tới, góp phần giải quyết sinh kế và thu nhập cho người dân tại địa phương.
Thứ hai, đối với hoạt động khai thác thủy sản: Nhà trường triển khai ứng nghiên cứu ứng dụng công nghệ để quản lý tàu cá và ngư trường khai thác, tiếp tục nghiên cứu cải tiến ngư cụ khai thác, nâng cao chất lượng bảo quản sản phẩm sau thu hoạch trên tàu cá bằng các công nghệ mới.
Thứ ba, đối với công tác chế tạo tàu cá: Trong thời gian tới, Nhà trường tiếp tục triển khai ứng dụng công nghệ đóng tàu phục vụ hoạt động khai thác thủy sản của tỉnh cho mỗi nghề khai thác đặc thù, như: Thiết kế chế tạo và hoàn thiện qui trình, giải pháp kỹ thuật công nghệ đối với chế tạo tàu cá vỏ thép và composite phục vụ cho hoạt động khai thác hải sản của ngư dân. Tập trung chế tạo nghiên cứu sâu hơn đối với các tàu nghề câu, vây, rê và hậu cần nghề cá bằng vật liệu vỏ thép, composite cho ngư dân theo chương trình đóng mới các tàu khai thác xa bờ - Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014, Nghị định 17/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ.
Thư tư, đối với lĩnh vực chế biến thủy sản: Ngoài việc nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới, Nhà trường sẽ tập trung nghiên cứu phụ phẩm trong quá trình chế biến cá, tôm chứa rất nhiều các chất có giá trị như protein, khoáng hữu cơ, chitin/chitosan, acid amin, carotenoids, astaxanthin… Hiện nay, nguồn nguyên liệu hữu ích này chưa được chú trọng để sản xuất các sản phẩm giá trị gia tăng, tạo ra lợi ích về mặt kinh tế - môi trường - xã hội một cách khoa học và hợp lý. Vì vậy, nghiên cứu và tìm ra các giải pháp kỹ thuật để tận dụng nguồn phế phụ phẩm trong chế biến thủy sản sẽ mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho xã hội. Các hướng tận dụng phế phụ phẩm trong chế biến thủy sản trong thời gian tới sẽ tập trung vào các lĩnh vực: làm thực phẩm cho con người (như làm chả cá, xúc xích, surimi, snak da cán, xương cá chiên giòn, mắm nêm, bóng cá, vi cước cá, trứng cá…); làm thức ăn chăn nuôi (như làm bột cá, dầu cá, caroteno-protein, bột máu cá, bột canxi…); làm sản phẩm sử dụng trong lĩnh vực dược phẩm/thực phẩm chức năng và mỹ phẩm (peptide, chitin - chitosan, glucosamine, collagen, gelatin, dầu cá vitamin A, D, dầu cá omega 3, canxi bổ sung từ xương cá,…)....
Mặc dù những kết quả đạt được trong thời gian qua còn khiêm tốn, nhưng những gì mà Trường Đại học Nha Trang đạt được đã đóng góp vào thành tích chung của tỉnh Khánh Hòa trong thời gian qua. Trong thời gian tới, phát huy những thành tích đã đạt được, Trường Đại học Nha Trang tiếp tục phát huy thế mạnh của mình, đi đầu trong công tác nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực thủy sản, phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế biển của tỉnh, góp phần thực hiện và thực hiện thắng lợi Nghị quyết của Đại hội Đại biểu Đảng Bộ tỉnh lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2020-2025.
Ảnh: Niềm vui của sinh viên Trường Đại học Nha Trang ngày Tốt nghiệp
Với những kết quả và hướng phát triển trong đào tạo, nghiên cứu của Trường Đại học Nha Trang đã, đang và sẽ luôn góp phần tích cực trong việc thực hiện Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị để phát triển tỉnh Khánh Hòa thật sự là địa phương mạnh về kinh tế biển, xứng đáng là trung tâm kinh tế biển của cả nước trong thời gian tới.
(Mời bạn đọc đón đọc bài tiếp theo: Trao đổi về vấn đề nhân lực và nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ của Khánh Hòa trong thời kỳ mới).
BBT