PHÁT BIỂU CỦA CHỦ TỊCH LIÊN HIỆP HỘI KHÁNH HÒA KẾT LUẬN DIỄN ĐÀN TRÍ THỨC LẦN 2 NĂM 2022 

Ban Biên tập: Trước nhu cầu cấp bách trong việc tìm ra các lời giải cho bài toán nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, ngày 08/12/2022, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức Diễn đàn trí thức lần thứ 2 năm 2022, với chủ đề “Nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nguồn nhân lực nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hoà trong tình hình mới”. Diễn đàn đã thành công tốt đẹp. Ban Biên tập Trang thông tin điện tử tổng hợp Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa xin giới thiệu cùng quý độc giả toàn văn bài phát biểu Kết luận Diễn đàn của ông Nguyễn Đắc Tài, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Liên hiệp Hội:

Kính thưa quý đại biểu!

Sau một buổi làm việc với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc, khoa học và đầy trách nhiệm, Diễn đàn trí thức lần 2 năm 2022 của chúng ta đã hoàn thành các nội dung chương trình đã đề ra.

Với 06 tham luận gửi tới diễn đàn, trong đó 04 tham luận đại diện cho 4 khối nhân lực khoa học, công nghệ chủ yếu của tỉnh đã được trình bày và hơn 12 ý kiến của các đại biểu đến từ các sở ban ngành của tỉnh, các viện trường, trung tâm nghiên cứu khoa học, công nghệ trên địa bàn, lãnh đạo các địa phương trong tỉnh, các hội thành viên của Liên hiệp Hội… đã phát biểu tham gia trực tiếp vào các nội dung của Diễn đàn. Có thể nói đây là những ý tưởng sâu sắc và tâm huyết của các ngành, các giới trí thức trong việc hiện thực hoá một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, của cấp uỷ, chính quyền trong tình hình mới.

Tại Diễn đàn trí thức lần này, các đại biểu đã nhất trí cao về sự cần thiết, vai trò đặc biệt quan trọng của việc phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, thực sự là động lực mạnh mẽ, tạo sự bứt phá về năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh cho sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững của tỉnh Khánh Hoà trong giai đoạn 2020-2030. Để làm được điều đó, Diễn đàn đã tập trung bàn sâu vào nội dung có tính chất cốt lõi, quyết định nhất đến sự thành công của chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, đó là làm rõ vai trò, nhiệm vụ của lực lượng trí thức, các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, công nhân kỹ thuật, nông dân sáng tạo…đang công tác, làm việc ở các lĩnh vực chủ yếu nhất của xã hội; vì đây chính là lực lượng chủ công, là nguồn nhân lực có tính chất quyết định đến việc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào thực tế cuộc sống, phục vụ cho sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới. Đồng thời, các đại biểu cũng đề xuất những nội dung mà khoa học, công nghệ cần tập trung nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao để phục vụ cho sự phát triển ở từng lĩnh vực cụ thể như công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, văn hoá – xã hội, quản lý nhà nước, quản trị doanh nghiệp… một cách thiết thực, hiệu quả.

Ông Nguyễn Đắc Tài phát biểu Kết luận Diễn đàn. 

Với tinh thần trên, Diễn đàn đã thảo luận và thống nhất một số nội dung chủ yếu như sau:

1- Trước đây, UBND tỉnh Khánh Hoà đã ban hành một số kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở một số lĩnh vực của tỉnh. Tuy nhiên, sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 569, đề nghị UBND tỉnh cần sớm xây dựng một kế hoạch tổng thể thống nhất về mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, khơi bật tiềm năng và tạo sự phát triển đột phá của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tỉnh Khánh Hoà trong giai đoạn 2020-2030 nhằm cụ thể hoá và thực hiện có hiệu quả Chiến lược của Chính phủ. Để xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch đó một cách chặt chẽ, chất lượng và hiệu quả, kiến nghị UBND tỉnh một số vấn đề sau:

- Chỉ đạo rà soát những kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ trước đây để tích hợp những nội dung còn phù hợp, đang phát huy hiệu quả vào 01 kế hoạch dài hạn mới, tầm nhìn mới, mục tiêu mới, nhiệm vụ và giải pháp mới, không để tình trạng tồn tại quá nhiều văn bản quy phạm pháp luật chồng chéo, rất khó triển khai thực hiện. Việc xây dựng kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần cụ thể hoá rõ vai trò, nhiệm vụ của các cơ quan đơn vị trong hệ thống chính trị - xã hội của tỉnh, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm; các trường đại học, viện nghiên cứu là các chủ thể nghiên cứu mạnh; cơ quan nhà nước thực hiện vai trò định hướng, điều phối, kiến tạo môi trường thể chế, chính sách thuận lợi cho hoạt động hiệu quả của toàn hệ thống.

- Để khắc phục tình trạng xây dựng kế hoạch một cách chung chung, dàn trải, thiếu trọng tâm trọng điểm, cần căn cứ vào những thế mạnh đặc thù của Khánh Hoà về kinh tế - xã hội, về khoa học, công nghệ hiện nay là gì, định hướng cơ cấu kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới tập trung vào những ngành nghề chủ yếu nào, từ đó xác định rõ các chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể về ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động ở mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương. Cần đặt mục tiêu của tỉnh trong thời gian tới là phải đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng sang phát triển theo chiều sâu, chuyển đổi nhanh cơ cấu kinh tế, tăng trưởng kinh tế dựa chủ yếu vào phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số, sáng tạo.  

- Thúc đẩy xã hội hóa các nguồn đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt từ doanh nghiệp; phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống đổi mới quốc gia, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; gắn kết chặt chẽ khoa học xã hội và nhân văn với khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ trong quá trình triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, tập trung xây dựng thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao công nghệ; chú trọng tháo gỡ các vướng mắc về hệ thống luật pháp và chính sách kinh tế, tài chính đối với hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

2- Một trong những yếu tố then chốt, có tính chất quyết định sự thành công của việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực nền tảng thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh có bước phát triển chất lượng và hiệu quả, có sức cạnh tranh cao là việc đặt nhân tố con người - xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao ở các lĩnh vực để nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ - vào trung tâm của sự phát triển (3 yếu tố then chốt tạo sự phát triển đột phá là con người – thể chế - công nghệ). Vì vậy, trong Kế hoạch tổng thể của tỉnh, cần xác định rõ những nhiệm vụ cụ thể, đặc thù của từng khối, từng nhóm lĩnh vực trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chất lượng cao là gì. Diễn đàn trí thức lần này đã thảo luận và đề xuất một số nội dung cần tập trung thực hiện là:

a- Đối với lực lượng trí thức trẻ:

- Đề nghị Tỉnh đoàn nghiên cứu, cụ thể hoá và đưa nội dung phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ thực sự hiệu quả, thiết thực là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong hoạt động của hệ thống Đoàn các cấp trong thời gian tới; xác định vai trò, nhiệm vụ, xây dựng giải pháp huy động, khuyến khích đội ngũ trí thức trẻ trong các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chủ động tích cực tham gia nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, phục vụ một cách thiết thực, hiệu quả vào chính công việc, công tác, hoạt động của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp mình. Từng tổ chức đoàn cần chủ động đề xuất thủ trưởng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp “đặt hàng” cho đoàn thanh niên chủ trì thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và hỗ trợ điều kiện cần thiết cho đoàn thực hiện tốt nhiệm vụ đó.

- Có kế hoạch và giải pháp xây dựng tổ chức Đoàn trở thành địa chỉ đáng tin cậy về tư vấn, đào tạo, hỗ trợ thông tin, kiến thức, kỹ năng, truyền cảm hứng cho thanh niên khởi nghiệp, sáng tạo.

- Để làm được điều đó, các tổ chức Đoàn thanh niên cần đổi mới cách làm, thực sự chú trọng tính hiệu quả thiết thực của công tác này. Phải khắc phục tình trạng các tổ chức thanh niên chỉ làm theo kiểu phát động phong trào, bề nổi mà phải giao nhiệm vụ và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ đó bằng chỉ tiêu, bằng con số cụ thể của hiệu quả kinh tế - xã hội đã đạt được, thấy được.

b- Đối với các doanh nghiệp: Mục tiêu của các doanh nghiệp là làm sao hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới sự tăng trưởng một cách thực sự chất lượng và hiệu quả. Bản chất cốt lõi thành công của doanh nghiệp trong xu thế hiện nay là phải là kết quả chủ yếu của tăng năng suất lao động, tăng giá trị gia tăng dựa trên nền tảng ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ cao ở các ngành, lĩnh vực thế mạnh của tỉnh. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng và liên kết với nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu trên phải được doanh nghiệp chủ động đặt lên hàng đầu, bằng kế hoạch có tính chiến lược lâu dài chứ không chỉ là ngắn hạn, trước mắt:

- Kết hợp kế hoạch cử cán bộ, nhân viên, người lao động tham gia các khoá đào tạo tại những địa chỉ có uy tín với khuyến khích họ tự đào tạo, cập nhật bổ sung và nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ.

- Mỗi doanh nghiệp cần có ý thức xây dựng kế hoạch và giải pháp thúc đẩy phong trào khuyến khích đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư, công nhân lành nghề nghiên cứu và đưa sáng kiến, cải tiến kỹ thuật vào các khâu của sản xuất kinh doanh, làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

- Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp, liên kết với các trường, viện, cơ sở đào tạo để đào tạo và tuyển chọn nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp với chiến lược phát triển của doanh nghiệp mình. Đồng thời với quan tâm phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao trong nội tại đơn vị mình, thì doanh nghiệp cần chủ động kết nối, đặt hàng cho các trường, viện tổ chức cho các nhà khoa học, trí thức đáng công tác ở đây nghiên cứu các đồ án, đề tài giải quyết những vấn đề về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Đây là sự kết hợp rất cần thiết, bổ sung cho nhau giữa phát huy nguồn nội lực với nguồn ngoại lực cho việc nhanh chóng đưa kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh, tạo ra hiệu quả kinh tế - xã hội trong thực tiễn.

- Đổi mới sáng tạo là cầu nối đưa khoa học, công nghệ vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Do đó, mỗi doanh nghiệp cần kết hợp thúc đẩy năng lực hấp thụ, làm chủ và lan tỏa công nghệ của doanh nghiệp bên cạnh việc theo đuổi đổi mới công nghệ, phát triển công nghệ mới và mở rộng đường biên công nghệ.

c- Đối với các trường, viện:

- Cần đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực khoa học, công nghệ theo hướng bám sát nhu cầu thực tế của địa phương. Tỉnh cần phải rà soát hệ thống các trường, viện, cơ sở đào tạo trên địa bàn để căn cứ vào nhu cầu nguồn nhân lực khoa học, công nghệ trên các lĩnh vực mũi nhọn kinh tế - xã hội của tỉnh và thế mạnh của từng trường, viện, cơ sở đào tạo, có kế hoạch đặt hàng, phân công nhiệm vụ cho các cơ sở trong việc đào tạo nguồn nhân lực ở các bậc đại học, cao đẳng, trung cấp nghề với cơ cấu ngành nghề phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo tinh thần Nghị quyết 09 Bộ chính trị, tránh được sự trùng lắp, giẫm chân nhau, lãng phí các nguồn lực đầu tư cho công tác đào tạo ở các đơn vị.

- Tăng cường sự kết nối, hợp tác giữa các trường, viện với doanh nghiệp trong việc đào tạo nhân lực có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, đảm bảo cung ứng lao động có năng lực nghề nghiệp, kỹ năng lao động giỏi, cơ cấu nghề đào tạo hợp lý. Từng trường, viện, cơ sở đào tạo cần chú trọng đầu tư phát triển mạnh và đổi mới chương trình giáo dục đào tạo nghề nghiệp theo hướng thực hành, định hướng chất lượng cao, hướng tới chuẩn quốc tế. Công tác đào tạo phải gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tế của tỉnh, của doanh nghiệp, khắc phục cho được tình trạng đào tạo cái thực tế không cần và cái thực tế cần thì lại không được đào tạo.

- Khơi dậy và nuôi dưỡng phong trào tuổi trẻ sáng tạo, động viên, khuyến khích sinh viên tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, hình thành ý tưởng khởi nghiệp ngay trong quá trình học tập ở trường. Làm thế nào để mỗi trường đại học, cao đẳng thực sự trở thành nơi ươm mầm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong tầng lớp trí thức trẻ tương lai.

- Một trong những hạn chế rất phổ biến hiện nay trong bản thân công tác nghiên cứu các đề tài khoa học ở các trường viện là tính hiệu quả thực tiễn của công tác này. Cần khắc phục cho được những hạn chế, rào cản, khó khăn nhất hiện nay đối với các nhà khoa học ở các trường, viện là việc đừng để các công trình nghiên cứu khoa học sau khi nghiệm thu trở thành các hồ sơ lưu trữ mà không có hiệu quả thực tế, không ứng dụng được trong thực tế cuộc sống, rất lãng phí tài nguyên chất xám ở các trung tâm nghiên cứu khoa học. Cần phải đặt yêu cầu cho các chủ đề tài nghiên cứu khoa học công nghệ đưa kết quả nghiên cứu từ kết quả ở phòng thí nghiệm đến được sản xuất pilot (quy mô lớn hơn nhiều so với quy mô phòng thí nghiệm, nhưng nhỏ hơn quy mô sản xuất), giúp đỡ họ kết nối và cùng với sự đồng hành của doanh nghiệp để đưa ra sản xuất lớn, sản xuất thành sản phẩm chính thức.

d- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước:

- Cấp uỷ và lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm chỉ đạo các đơn vị trực thuộc, cán bộ, đảng viên, công chức viên chức trong từng cơ quan nâng cao nhận thức và thực hiện nhiệm vụ và giải pháp nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ chuyên môn của cơ quan, đơn vị mình; đồng thời nghiên cứu tham mưu cho UBND tỉnh những vấn đề liên quan kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, nhất là về cơ chế, chính sách, kinh phí,…

- Trong đánh giá cán bộ công chức hàng năm, trong công tác thi đua khen thưởng, trong công tác đề bạt, bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo quản lý các cấp, cần có yêu cầu và xác định những tiêu chí cụ thể về nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, nhất là việc nghiên cứu, đề xuất những sáng kiến, những cải tiến quy trình công tác, lề lối làm việc, cải cách thủ tục hành chính… thực sự mang lại hiệu quả thiết thực cho công tác của cơ quan, đơn vị mình. Làm được điều này, sẽ là một giải pháp đặc biệt hiệu quả để khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức, nhân viên thực sự năng động sáng tạo trong công tác, khắc phục được tình trạng trì trệ, tư tưởng trung bình chủ nghĩa trong các cơ quan nhà nước.

- Từng cơ quan đơn vị cần xây dựng kế hoạch cụ thể đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, nhân viên để nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của tiến trình thực hiện chuyển đổi số, cải cách hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách nhanh chóng, công khai, minh bạch.

- Phải đổi mới công tác đào tạo ở các cơ quan nhà nước, khắc phục tình trạng đăng ký đi học nâng cao trình độ thạc sĩ, tiến sĩ tràn lan, học chỉ để lấy bằng cấp, mà thiếu định hướng cho sát với nghiệp vụ chuyên môn được phân công đảm nhiệm của cán bộ công chức, dẫn đến học xong cũng không phục vụ gì nhiều cho công tác của họ, rất lãng phí thời gian, công sức tiền bạc của nhà nước. Cấp uỷ, lãnh đạo từng cơ quan đơn vị cần xây dựng kế hoạch cụ thể công tác đào tạo Ccán bộ, công chức, viên chức, chỉ cho đi học khi ngành học sát với nhiệm vụ chuyên môn của cán bộ, công chức, viên chức và yêu cầu kết quả đề án tốt nghiệp phải có giá trị áp dụng được vào chính công việc họ hoặc cơ quan họ đang làm.

Kính thưa các đại biểu,

Diễn đàn trí thức hôm nay đã đề cập và xới lên một vấn đề rất thời sự, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh trong thời gian tới.

Hơn lúc nào hết, vai trò, nhiệm vụ của đội ngũ trí thức trên các lĩnh vực của đời sống xã hội lại trở nên quan trọng như hiện nay, khi mà đất nước nói chung và tỉnh Khánh Hoà nói riêng đang bước vào thời kỳ công nghiệp 4.0, trong đó lấy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột để phát triển kinh tế - xã hội một cách đột phá và bền vững. Những ý kiến tâm huyết của các đại biểu tại diễn đàn đã thể hiện ý thức chính trị đầy trách nhiệm của đội ngũ trí thức đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong tỉnh trước yêu cầu nhiệm vụ mới. Liên hiệp Hội sẽ tổng hợp và phản ánh đầy đủ ý kiến của các đại biểu đến lãnh đạo tỉnh để tiếp thu và chỉ đạo quá trình xây dựng, triển khai kế hoạch thực hiện Chiến lược quan trọng này.

Thay mặt Ban Tổ chức, xin chân thành cám ơn các đồng chí lãnh đạo, các đại biểu trong tỉnh đã đến dự và góp phần quan trọng vào thành công của diễn đàn trí thức. Xin chúc các đồng chí luôn dồi dào sức khoẻ, hạnh phúc và nhiều thành công trong cuộc sống.

Xin trân trọng cám ơn!

                     Nguyễn Đắc Tài

(Chủ tịch Lên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa)