Khánh Hoà được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu ôn hoà lại nằm trên trục giao thông Bắc Nam, thuận lợi cả về đường bộ, đường sắt, đường thuỷ và đường hàng không, là cửa ngõ lên Tây Nguyên và là tỉnh có nhiều vịnh, cảng gần tuyến hàng hải quốc tế nhất ở Việt Nam. Đó là lợi thế để Khánh Hòa có thể phát triển một nền kinh tế toàn diện, giao lưu trong nước và quốc tế về các lĩnh vực thương mại, du lịch, sản xuất kinh doanh và trao đổi hàng hóa.
Đường bộ, Khánh Hòa có hệ thống cơ sở hạ tầng về đường bộ tương đối phát triển, nằm trên các trục giao thông quan trọng ven biển của Việt Nam như: Quốc lộ 1A chạy dọc ven biển từ đèo Cả đến ghềnh Đá Bạc nối liền với các tỉnh phía Bắc và phía Nam; Quốc lộ 26 nối Ninh Hòa với Đăk Lăk và các tỉnh Tây Nguyên; đường 723 - rút ngắn khoảng cách Nha Trang đi Đà Lạt còn 140 km và dự án đường cao tốc Bắc Nam đi qua Khánh Hòa. Các tuyến đường nội tỉnh như đường Nguyễn Tất Thành nối sân bay Cam Ranh với TP. Nha Trang, đường Phạm Văn Đồng nối đường Trần Phú ra Quốc lộ 1A, đường Khánh Bình - Ninh Xuân nối từ Quốc lộ 26 về Khánh Vĩnh. Tất cả các xã đã có đường ô tô đến tận trung tâm xã. Hiện nay, Nha Trang đang có 6 tuyến xe buýt phục vụ công cộng… đã tạo được các tuyến giao thông thông suốt trong tỉnh.
Đường Trần Phú –TP.Nha Trang
Đường sắt, có tuyến đường sắt Bắc - Nam chạy dọc tỉnh Khánh Hòa, dài khoảng 149,2 km, qua thành phố Nha Trang và hầu hết các huyện trong tỉnh. Trên địa bàn tỉnh có 12 ga đường sắt, các ga dọc tuyến là ga hỗn hợp, trong đó ga Nha Trang là ga chính, có quy mô lớn làm nhiệm vụ trung chuyển hành khách và hàng hóa từ Lâm Đồng, Buôn Ma Thuột tới các tỉnh phía Bắc và phía Nam, tất cả các tuyến tàu Thống Nhất đều dừng ở đây. Ga Nha Trang được khánh thành ngày 2-9-1936, ngày nay vẫn giữ nguyên được lối kiến trúc nhà ga cùng tuyến đường sắt hình “bóng đèn” độc đáo.
Đường hàng không, Khánh Hòa có Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh nằm ở phía Bắc bán đảo Cam Ranh, cách TP. Nha Trang khoảng 35 km, cách TP. Cam Ranh 10km về phía Nam. Ngày 16/08/2007, Chính phủ đã ra Quyết định nâng cấp Cảng hàng không Cam Ranh trở thành Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh và được đầu tư trang thiết bị hiện đại, đảm bảo khai thác tốt các loại máy bay hiện đại. Năm 2015, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh đã đón hơn 2,7 triệu lượt hành khách, vượt công suất thiết kế so với nhà ga hiện hữu (công suất thiết kế đón 2 triệu lượt khách vào năm 2020). Do đó, tháng 9-2016, Nhà ga hành khách mới Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh đã được khởi công xây dựng với thiết kế mang vẻ đẹp của chiếc tổ yến, tổng diện tích 50.500 m2 sàn, bao gồm: 2 cao trình đi/đến tách biệt; 80 quầy làm thủ tục; 10 cửa ra tàu bay; các khu chức năng, kinh doanh dịch vụ, sân đỗ xe ô tô, đường giao thông ra vào ga đồng bộ… Dự kiến đến năm 2030, nhà ga mới sẽ đón 8 triệu khách/năm. Theo quy hoạch đã được Chính phủ phê duyệt, đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh có khả năng tiếp nhận các loại máy bay Airbus 320, 321, 300-600, Boeing 767, 777, 747 và tương đương; sử dụng 2 đường cất, hạ cánh. Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh đã và đang mở rộng các đường bay quốc nội, quốc tế. Hiện có khoảng 16 hãng hàng không đang khai thác các đường bay trong nước và quốc tế. các tuyến bay quốc nội đến: TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Vinh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thanh Hóa, Huế…; tuyến bay quốc tế: Nga, Hàn Quốc, Hồng Kông, Quảng Châu, Thành Đô…
Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh
Đường thủy, Khánh Hòa có nhiều vùng vịnh kín gió, nước sâu lại nằm ở cực đông của Việt Nam gần với tuyến hàng hải quốc tế nên rất thuận lợi cho xây dựng cảng biển. Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 5 cảng biển: Cam Ranh, Nha Trang, Hòn Khói, Cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong, Đá Tây (Trường Sa). Cảng Nha Trang có 4 cầu bến, cầu dài nhất là 215m; có thể tiếp nhận tàu hàng tổng hợp có trọng tải đến 20.000DWT và tàu khách có dung tích đến 60.780GT. Cảng có độ sâu vùng nước neo đậu từ - 8,5 đến -11,8m; tổng diện tích kho bãi của cảng 80.000m2. Cảng khá đa dạng các dịch vụ như: Lai dắt, hỗ trợ tàu ra vào các cảng trong khu vực; kinh doanh kho bãi; vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy bộ; cung ứng các dịch vụ phục vụ chủ tàu và khách hàng qua cảng; đón tàu khách, hành khách trong nước và quốc tế; cung ứng điện nước, sửa chữa cơ khí… cho tàu thuyền đến cảng. Từ năm 2016, tỉnh Khánh Hòa xây dựng đề án phát triển hướng đến cảng đầu mối du lịch quốc tế hiện đại, kết thúc hoàn toàn việc vận chuyển hàng hóa qua Cảng Nha Trang. Cảng Quốc tế Cam Ranh là một trong những cảng nước sâu hàng đầu của Việt Nam ở gần tuyến hàng hải quốc tế, cung cấp dịch vụ hàng hải và cung ứng, sửa chữa tàu biển lớn, hiện đại. Trong tương lai Cảng Quốc tế Cam Ranh sẽ là một trong các cảng lớn nhất của Việt Nam tính theo chiều dài bến cập tàu, với tải trọng tàu tối đa đến 110.000DWT, có thể tiếp nhận 18 tàu cùng lúc và 185 tàu mỗi năm, là cảng đầu tiên tại Việt Nam thiết kế cho phép neo đậu tàu trong điều kiện gió bão đến cấp 8. Cảng Hòn Khói nằm trên bán đảo Hòn Khói, phía Nam vịnh Vân Phong, cách Quốc lộ 1 khoảng 12m, là cảng chuyên dùng xuất muối kết hợp với cảng hàng hóa, công suất khoảng 10 vạn tấn/năm. Cảng tổng hợp Bắc Vân Phong (thuộc Dự án Cảng trung chuyển Container quốc tế Vân Phong) tại khu vực Đầm Môn, hiện đang được đầu tư xây dựng. Cảng có diện tích 42,21ha, giai đoạn mở đầu sẽ xây dựng 1 cầu cảng có thể tiếp nhận tàu 50.000 tấn, năng lực thông quan 1,5 - 2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Trong những năm qua hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh có bước phát triển khá mạnh mẽ, hàng chục công trình trọng điểm được triển khai, nhiều tuyến đường chính của các huyện, thị xã, thành phố, đặc biệt là tại Nha Trang được mở rộng, nâng cấp, xây mới đã đưa vào khai thác đã trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, để giao thông vận tải phát huy vai trò then chốt và là một trong những nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, trong thời gian đến nhiệm vụ đặt ra đối với ngành Giao thông Khánh Hòa là không hề đơn giản. Đó là việc huy động các nguồn lực, thu hút nguồn vốn để đầu tư xây dựng, hoàn thành đưa vào sử dụng các công trình trọng điểm. Xây dựng các bãi đỗ xe để giải quyết tình hình ùn tắc cục bộ TP. Nha Trang. Phối hợp lồng ghép các chương trình, dự án, Chương trình mục tiêu quốc gia, việc hoàn thiện mạng lưới giao thông nông thôn. Tăng cường công tác kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động vận tải. Nâng cao chất lượng đào tạo, sát hạch cấp, đổi giấy phép lái xe, chất lượng phương tiện thông qua đăng kiểm. Chỉ đạo công tác an toàn giao thông, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của các đoàn thể quần chúng cùng tham gia giữ gìn TTATGT và từng bước xây dựng nếp sống văn hóa giao thông trong xã hội.
Với vị trí địa lý, điều kiện thiên nhiên ưu đãi, dịch vụ phát triển, tài nguyên phong phú, nguồn nhân lực dồi dào. Cùng với việc thực hiện có hiệu quả chính sách thu hút các nguồn vốn, công nghệ, tri thức trong và ngoài nước, giao thông vận tải Khánh Hòa sẽ phát huy hết tiềm năng và là một trong những động lực quan trọng phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Lê Viết Quân
Hội Sử học Khánh Hòa