Gìn giữ và phát huy nét đẹp văn hóa địa phương Cam Ranh trong thời kỳ mới

     Trải qua các thời kỳ lịch sử, các thế hệ cư dân Cam Ranh cho dù hoàn cảnh, điều kiện khác nhau, phong tục tập quán, lối sống khác nhau nhưng từ đấu tranh sinh tồn và phát triển, trong đấu tranh chống áp bức, bóc lột và chống giặc ngoại xâm đã hun đúc truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù, sáng tạo; hình thành nền văn hóa vừa đa dạng, vừa thống nhất, vừa mang sắc thái đặc thù của địa phương.

     Thành phố Cam Ranh hiện có 9 phường, 6 xã với 16 tộc người anh em sinh sống. Ngoại trừ các tộc người đã sống lâu đời (Chăm, Raglai, Kinh, Hoa), số còn lại (Tày, Thái, Mường, Khơme, Nùng, Dao, Gia Rai, Ê đê, T’ring, Sán Dìu, Mnông, Thổ) mới định cư từ sau năm 1954 hoặc sau năm 1975. Trong đó, tộc người Kinh chiếm trên 93% dân số; dân tộc Raglai chiếm 6,5%, tập trung ở các xã Cam Phước Đông, Cam Thịnh Tây, Cam Phúc Nam; xã Cam Thịnh Tây có gần 100% đồng bào Raglai. Trải qua các thời kỳ lịch sử, các thế hệ cư dân Cam Ranh cho dù hoàn cảnh, điều kiện khác nhau, phong tục tập quán, lối sống khác nhau nhưng từ đấu tranh sinh tồn và phát triển, trong đấu tranh chống áp bức, bóc lột và chống giặc ngoại xâm đã hun đúc truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù, sáng tạo; hình thành nền văn hóa vừa đa dạng, vừa thống nhất, vừa mang sắc thái đặc thù của địa phương.

Lăng Ông – đền Bà, phường Cam Phúc Nam, thành phố Cam Ranh

     Các bậc tiền nhân đã để lại hàng chục di tích lịch sử văn hoá trên địa bàn thành phố Cam Ranh, trong đó có 6 di tích đã được công nhận di tích cấp tỉnh (Đình Khánh Cam, Đình Trà Long (phường Ba Ngòi); Lăng Ông - Đền Bà (phường Cam Phúc Nam); Lăng Ông Nam Hải (phường Cam Phúc Bắc); Đình Bình Ba (Xã Cam Bình); Trụ sở UBND cách mạng Lâm thời (Phường Cam Linh). Có 2 di chỉ khảo cổ học nổi tiếng là di chỉ Xóm Cồn và Hoà Diêm, trong đó di tích khảo cổ học Hòa Diêm được công nhận là di tích quốc gia (năm 2014). 

     Quá trình cộng cư, hòa cư của các tộc người đã tạo nên sự giao thoa văn hóa Chăm – Việt khá mạnh mẽ. Sự tiếp biến và dung nạp những yếu tố văn hóa bản địa thể hiện rõ trong văn hóa đình làng. Trong đó, sự hòa quyện của nền văn hóa Chăm-Việt thể hiện qua việc thờ Bà mẹ xứ sở của người Chăm là Nữ thần Po Nagar (được Việt hóa thành Thiên Y Ana) mà đình làng nào cũng có, làm nên tín ngưỡng thờ Mẫu đầy bản sắc và độc đáo. Đó cũng là những nét đẹp văn hóa biển của cư dân dọc biển Nam Trung bộ mà người dân biển Cam Ranh đã thể hiện. 

     Cư dân biển Cam Ranh có tín ngưỡng thờ Ông Nam Hải và lễ hội Cầu Ngư là tín ngưỡng – lễ hội lớn nhất. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, kể cả 2 cuộc chiến tranh chống Pháp – Mỹ ác liệt, lễ hội đình – lăng có lúc bị gián đoạn nhưng không bị mất đi. Lăng Ông – đền Bà, sau năm 1975, khi làng chuyển về đất liền sinh sống, cư dân đã chuyển theo. Năm 1976, có thêm số dân làng Xuân Ninh (Móng Cái, Quảng Ninh) di cư vào đây và họ cùng thờ tự (nay gọi là Lăng Ông – đền Bà Cam Xuân, do ghép chữ Cam Ranh và Xuân Ninh). Điều đó thể hiện sự thân thiện, hòa nhập của cư dân trên mọi vùng đất nước. 

     Cư dân Raglai trên vùng đất Cam Ranh (họ vốn có quan hệ “anh – em” với người Chăm), có đời sống văn hóa vật chất, tinh thần phong phú. Trải qua nhiều biến cố lịch sử lẫn thử thách của thời gian và 2 cuộc chiến tranh chống Pháp – Mỹ, cư dân Raglai vẫn giữ được kho tàng lễ hội dân gian phong phú và độc đáo, trở thành nét văn hóa hết sức đặc sắc. Tiêu biểu như phong tục đời người, nghi lễ nông nghiệp. Đặc biệt, Lễ Bỏ mả một phong tục đời người được cộng đồng lưu giữ và trao truyền khá nguyên vẹn. Năm 2014, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã công nhận là di sản phi vật thể quốc gia. Tộc người Raglai còn có kho tàng chuyện cổ tích, thần thoại, sử thi và nhạc cụ độc đáo (đàn đá, chiêng, sáo, mã la...). 

     Phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp trên vùng đất Cam Ranh, các tộc người mới đến sau năm 1954 đã nhanh chóng hòa nhập, cùng góp phần tô điểm cho văn hóa vùng đất Cam Ranh thêm hương sắc.

     Từ sau ngày đất nước được thống nhất (1975), cả nước cùng đi lên chủ nghĩa xã hội. Đường lối Đổi mới của Đảng 1986, đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế. Cam Ranh là địa phương có đường giao thông ra Bắc, vào Nam, lên Tây Nguyên thuận lợi. Đảo Bình Hưng – Bình Ba và nhiều địa danh khác được khai thác phục vụ du lịch. Biển Cam Ranh – vịnh Cam Ranh có nguồn lợi thủy, hải sản lớn. Cảng Cam Ranh, sân bay Cam Ranh không chỉ phục vụ quân sự mà cả kinh tế, đối ngoại. Thuận lợi ấy cho phép phát triển một nền kinh tế đa ngành mà công nghiệp, dịch vụ, du lịch và thủy sản là mũi nhọn. Trên vùng đất Cam Ranh hiện có thêm những con người đã và đang sống, làm việc tại đây, đặc biệt là lực lượng hải quân, họ lại tiếp tục tiếp nối truyền thống văn hoá biển của dân tộc nói chung, Cam Ranh nói riêng, khai thác, bảo vệ chủ quyền biển đảo thời kỳ hiện đại. 

Tượng đài Bác Hồ, tại Công viên 18/10, thành phố Cam Ranh

     Có thể nói rằng: Cam Ranh là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa. Nét đẹp của truyền thống lịch sử văn hóa Cam Ranh là cần cù, chịu khó, thông minh, sáng tạo, trung dũng, kiên cường, vượt qua mọi khó khăn thử thách, chiến thắng thiên nhiên và kẻ thù xâm lược; chung sức chung lòng xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Giá trị của các truyền thống là nền tảng sức mạnh cần được kế thừa, phát triển.

     Thực tế lịch sử dân tộc ta chứng minh, nền văn hóa Việt Nam, từ con người Việt Nam với những đặc trưng cao quý đã tạo nên nguồn sức mạnh nội sinh chiến thắng thiên nhiên, chiến thắng quân xâm lược, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc. Để xây dựng và phát triển thành phố Cam Ranh trong thời kỳ mới – thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vấn đề xây dựng văn hóa, con người mới nhằm phát huy sức mạnh nội sinh của địa phương lại càng trở nên quan trọng. Đó là con người biết trân trọng, giữ gìn thành quả cha ông để lại và phát huy nó một cách sáng tạo, bền vững trong hội nhập quốc tế. Con người mới vì vậy được coi như là một trong những yếu tố quyết định./.

Lê Viết Quân

Hội sử học Khánh Hòa

 

   

   

   

   

   

   

   

 Lượt truy cập
   
 Tìm kiếm

   
 Liên kết web

   
 Trao đổi trực tuyến
Quản trị website
Kế toán
Tư vấn viên
   
 Thông tin quảng cáo
Văn phòng HĐND và UBND thành phố Nha Trang
Hội Nghề Cá Khánh Hòa
Hội Khoa Học Kỹ Thuật Cầu Đường Khánh Hòa
Hội Hành Nghề Y Tế Tư Nhân Khánh Hòa
Hội Đông Y Khánh Hòa
   

LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH KHÁNH HÒA
Địa chỉ: 80 Hoàng Văn Thụ, Nha Trang, Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3811158 Fax: 058.3811158
Email: lienhiephoi.khktkh@gmail.com
Người chịu trách nhiệm nội dung: Lê Trung Hưng