Kết cấu hạ tầng thủy lợi và sự phát triển bền vững

     Dân số thế giới - thành thị và nông thôn không ngừng gia tăng, kinh tế xã hội phát triển, đời sống con người được cải thiện sẽ gia tăng không ngừng các yêu cầu về NƯỚC, LƯƠNG THỰC và NĂNG LƯỢNG. Dân số gia tăng tiếp tục tập trung ở thành thị, từ đó các nhu cầu về Nước, Lương thực và Năng lượng trở nên gay gắt nhất.

     Đến năm 2050 dân số thế giới sẽ có thể vượt quá 9 tỷ người

     Dân số thế giới - thành thị và nông thôn không ngừng gia tăng, kinh tế xã hội phát triển, đời sống con người được cải thiện sẽ gia tăng không ngừng các yêu cầu về NƯỚC, LƯƠNG THỰC và NĂNG LƯỢNG. Dân số gia tăng tiếp tục tập trung ở thành thị, từ đó các nhu cầu về Nước, Lương thực và Năng lượng trở nên gay gắt nhất. Dân số gia tăng và kinh tế xã hội phát triển nhanh sẽ mang đến năm 2050 những hệ lụy sau đây:

     Sự gia tăng liên tục các nhu cầu về nước, lương thực và năng lượng là những thách thức đối với tài nguyên thiên nhiên, chúng ta phải đối mặt vời tình thế đặc biệt này, bỡi vì đồng thời với các thách thức này sẽ là:

     + Do khí hậu biến đổi, sự phân bố Tài nguyên nước theo thời gian và không gian sẽ càng biển đổi không lường, các thiên tai tự nhiên về Lũ, Úng và Hạn sẽ càng biến đổi ác liệt hơn.

     + Tài nguyên năng lượng là có hạn:

          - Năng lượng hóa thạch tồn tại với ô nhiễm môi trường, phá hoại nhà kính; và trữ lượng là có hạn;

          - Năng lượng hạt nhân chỉ phát triển ở các quốc gia công nghiệp hóa nắm vững kỷ thuật hạt nhân, hơn nữa vấn đề an toàn năng lượng hạt nhân đã và đang gây nhiều chú ý của mọi người;

          - Các nguồn  năng lượng tái sinh như Gió, Mặt trời v.v…rất quan trọng cần tận dụng khai thác nhưng chúng vẫn cần các nguồn năng lượng khác hỗ trợ, thủy điện có thể đóng góp rất tốt vai trò này, nhưng chính sách và thị trường hiện nay chưa quan tâm khích lệ.

  Tài nguyên nước vô cùng quý báu, kết cấu hạ tầng thủy lợi ngày càng quan trọng !

    Nhân loại đang đối mặt các tình thế nước ngày càng nghiêm trọng so với trước đây.

     Đứng trước một thách thức lớn nhất trong thế kỷ 21- quản lý bền vững nguồn nước, chúng ta cần phải tăng cường bảo vệ những công trình thủy lợi hiện có, đồng thời cần tiếp tục xây dựng những kết cấu hạ tầng thủy lợi mới, điều này đòi hỏi phải có những chính sách đầy đủ và nguồn vốn lớn, còn cần phải biết khai thác tổng hợp các công trình trữ nước, nhằm tận dụng tối ưu nguồn tài nguyên nước:

     - Quản lý nước lũ và chống hạn;

     - Tưới nước cho cây trồng lương thực;

     - Phát điện;

     - Cấp nước sinh hoạt và vệ sinh;

     - Cấp nước công nghiệp;

     - Vận tải thủy;

     - Môi trường;

     - Các mục đích khác;

     Chúng ta cần cải thiện việc quản lý vận hành và bảo dưỡng các kết cấu hạ tầng thủy lợi hiện có.

     Xét quá trình lão hóa của công trình, với tri thức mới và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, cần phải tăng cường hơn nữa việc bảo dưỡng các kết cấu hạ tầng thủy lợi hiện có. Thí dụ, với trình độ quan trắc và kỷ thuật công trình hiện đại hoàn toàn có thể nâng cao mức độ an toàn ứng phó khi động đất và lũ cực đoan. Biến đổi khí hậu sẽ làm cho tình thế thủy văn các dòng sông thay đổi từ đó sẽ gây thêm khó khăn cho việc điều độ hồ chứa. Với tiền đề đảm bảo nhu cầu nước cho cả các vùng thượng hạ lưu, việc điều độ hồ chứa cần phải được tối ưu hóa để có thể nâng cao tối đa khả năng tích lũ của hồ chứa. Sử dụng kỷ thuật dự báo mới nhất và kỷ thuật tự động hóa cập nhật xử lý số liệu, thông qua động thái hóa mực nước khống chế của hồ chứa có thể tạo sự cân bằng giữa đảm bảo an toàn cho công trình và tận dụng tối đa tài nguyên nước.

     Các kết cấu hạ tầng thủy lợi phục vụ cấp nước rất đa dạng, thật sự quan trọng đối với sự phát triển của nhân loại. Tổng lượng nước ngọt hàng năm trên toàn thế giới khoảng 40000 tỷ m3, lượng nước nhân loại có thể sử dụng mỗi năm chỉ có 9000 tỷ m3. Trong lịch sử 5000 năm của mình, nhân loại đã xây dựng trên 50000 hồ đập lớn và mấy triệu hồ nhỏ, để đến ngày nay rất nhiều vùng trên thế giới được hưởng những nguồn nước tin cậy. Những cơ sở hạ tầng thủy lợi này hàng năm đã điều tiết được khoảng 4000 tỷ m3 tài nguyên nước toàn cầu.

     Vai trò quan trọng của hồ đập phát huy trong sự phát triển bền vững của nhân loại đã được xác nhận trong rất nhiều bản tuyên bố như: “Tuyên bố về sự phát triển bền vững” tại hội nghị thượng đỉnh thế giới năm 2002, “Tuyên bố Bắc Kinh về Thủy điện và sư phát triển bền vững” Liên hiệp quốc năm 2004, “Tuyên bố về Đập và Thủy điện thúc đẩy sự phát triển bền vững ở Châu Phi” của Uỷ hội Đập lớn thế giới năm 2008, “Tuyên bố về Nước tại Hội nghị Bộ trưởng Thế giới lần thứ 5” năm 2009, “Tuyên bố về Nước tại Hội nghị Bộ trưởng Thế giới lần thứ 6” năm 2012, vân vân đều nhấn mạnh điều đó.

     Chúng ta cần tăng nhanh tốc độ phát triển các kết cấu hạ tầng thủy lợi mới để phát huy nhiều tác dụng hơn nữa.

     + Quản lý nước lũ và chống hạn

     Lũ úng và hạn hán vẫn là các vấn đề lớn nhất về quản lý Nước đối với những quốc gia mà cơ sở hạ tầng thủy lợi chưa có đầy đủ. Hàng năm có trên 200 triệu người bị lũ úng tàn phá. Do biến đổi khí hậu, nước lũ và hạn hán càng trở nên phức tạp và nghiêm trọng, cơ sở hạ tầng thủy lợi càng đóng vai trò then chốt để giảm nhẹ thủy tai. Các nước đang phát triển càng như vậy.

     + Tưới để sản xuất lương thực

     Diện tích đất đai được tưới nước toàn thế giới khoảng 277 triệu ha, chiếm 18% đất đai canh tác toàn cầu. Nhờ đó đã nâng cao rõ rệt sức sản xuất trên phần đất đai này, cung cấp khoảng 40% lương thực toàn cầu, đồng thời tạo nên một ngành nông nghiệp hiện đại, đem lại việc làm cho  gần 30% dân số nông thôn. Phần lớn sản xuất lương thực trên thế giới phải làm ở những vùng thời tiết khô hạn kéo dài. Diện tích đất cỏ thể canh tác rất có hạn, việc tăng sản xuất lương thực chỉ có thể thực hiện trên diện tích hiện có công trình tưới và diện tích được tưới tăng thêm do các công trình sẽ xây dựng. Dự tính đến năm 2025 sẽ có 80% sản lượng lương thực tăng thêm nhờ được công trình thủy lợi cấp nước tưới.

     + Phát điện

     Hiện nay thủy điện cung cấp khoảng 16% điện năng toàn thế giới. Có 65 nước thủy điện cung cấp trên 50% điện năng, có 32 nước thủy điện chiếm trên 80%, có 13 nước thủy điện chiếm gần như toàn bộ. Tính linh hoạt của nguồn năng lượng tái sinh này là  có thể phối hợp với các nguồn điện có tính linh hoạt kém như điện mặt trời, điện gió. Vì vậy, năng lượng dự trữ trong nguồn nước, thông qua phát điện thủy lực và thủy điện bơm nước tích năng, sẽ nâng cao độ an toàn đảm bảo cho toàn bộ hệ thống điện một cách hiệu quả với môi trường sạch. Nhưng hiện nay trên toàn cầu chỉ mới khai thác có 30% nguồn thủy năng đã được khảo sát. Khai thác nguồn thủy năng đang tiềm tàng sẽ tiết kiệm được nhiều nguồn năng lượng hóa thạch, làm giảm lượng thải nhà kính, cải thiện công việc quản lý tài nguyên nước.

     + Nước ăn và vệ sinh

     Hiện nay trên thế giới trong 8 người có 1 người không được cấp nước uống, nấu ăn  và vệ sinh an toàn. Theo đà tăng dân số, nếu không được tiếp tục đầu tư xây dựng công trình thủy lợi thì đến năm 2025 sẽ có 4,2 tỷ người không được cấp nước sạch. Một trong các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hiệp quốc là, yêu cầu đến năm 2015 sẽ giảm số nhân khẩu không được tiếp tục cấp nước dùng an toàn và vệ sinh xuống còn một nửa.Việc đầu tư công trình thủy lợi ở các nước đang phát triển sẽ đóng góp lớn cho mục tiêu này.

     + Nước cho công nghiệp

     Mỗi sản phẩm công nghiệp được chế tạo đều cần có nước trong quá trình sản xuất. Nước dùng cho công nghiệp có nhiều mục đích, như: gia công, xói rửa, hạ nhiệt độ, làm lạnh, hoặc dùng vệ sinh trong quá trình vận chuyển sản phẩm và thiết bị. Có nhiều ngành công nghiệp cần tiêu hao nước rất lớn như: công nghiệp thực phẩm, làm giấy, công nghiệp hóa chất, may mặc, luyện dầu, luyện kim, đã giúp các nước đang phát triển nâng cao giá trị tài nguyên thiên nhiên của mình. Do đó, việc cung cấp nước dùng một cách bền vững, tin cập sẽ là điều kiện tiên quyết khuyến khích việc xây dựng các ngành công nghiệp chế tạo đó.

     + Vận tải thủy

     So với vận tải trên mặt đất và trên không, vận tải trên sông nội địa có nhiều ưu thế rõ rệt về môi trường và kinh tế. Ngoài ra vận tải trên sông nội địa cũng rất thích hợp để vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn và cồng kềnh. Chính vì vậy mà nhiều nước không chỉ khuyến khích vận tải nội địa trên các sông đào mà còn khuyến khích vận tải nội địa trên các sông thiên nhiên. Để đảm bảo việc vận tài trên sông được thông suốt cần có công trình trữ nước để điều chỉnh mực nước trên sông, đó là một công dụng quan trọng ở các hồ chứa nước đa mục tiêu.

     + Môi trường

     Công trình thủy lợi có thể thông qua việc điều độ môi trường để duy trì sinh mệnh lành mạnh cho các dòng sông, đồng thời có thể phục vụ môi trường rộng lớn hơn.Nó có thể duy trì lưu lượng nhỏ nhất cho sông ngòi trong mùa khô kiệt, làm cho nhiều động vật và thực vật thủy sinh tồn tại phát triển trong thời kỳ khô hạn. Ngoài ra  hồ đập còn có thể giữ cho mực nước ngầm các vùng lân cận được ổn định. Các hồ chứa còn có thể giúp hình thành những vùng nghỉ dưỡng du lịch sinh thái, tằng giữ độ ẩm cho các vùng sinh thái và các khu rừng.

     Do vậy chúng tôi kêu gọi cộng đồng toàn thế giới hãy cùng nhau nổ lực, áp dụng những phương thức phát triển bền vững để phát triển kết cấu hạ tầng  thủy lợi.

     Ngày nay, chúng ta có thể áp dụng các biện pháp an toàn, kinh tế va thân thiện môi trường để xây dựng công trình thủy lợi và năng lượng. Việc cung cấp nước, lương thực và năng lượng có những mối liên quan chặt chẽ. Do đó cần áp dụng những biện pháp tổng hợp để phát triển các giải pháp liên quan.Đứng trước tình hình thế giới đang đối mặt những vấn đề NƯỚC mang tính đa phương diện và vượt biên giới quốc gia, chúng tôi kêu gọi:

     + Các bên có lợi ích liên quan, các tổ chức chính phủ, các cơ quan nghiên cứu, các công ty xí nhiệp, các tổ chức quần chúng và các đoàn thể địa phương…,tiếp tục tăng cường hợp tác, đẩy mạnh khai thác và thực hiện các phương án giải quyết nguồn tài nguyên nước  có hiệu quả và bền vững.

     + Đẩy mạnh việc khai thác các dòng sông quốc tế, phục vụ tốt hơn các nhu cầu nước, lương thực và năng lượng các vùng lãnh thổ, thúc đẩy hợp tác cùng hưởng lợi.

     + Ban hành các chính sách, chỉ dẫn và hiệp định tốt hơn, để đánh giá và giảm thiểu ảnh hưởng của các kết cấu hạ tầng thủy lợi đối với môi trường và xã hội và các vấn đề mà người dân vùng bị ảnh hưởng quan tâm.

     + Các tổ chức đầu tư hãy hành động cho các nước đang cần xây dựng kết cấu hạ tầng thủy lợi, sáng tạo những cơ chế đầu tư mới thúc đẩy các quốc gia và vùng lãnh thổ cùng phát triển.

     Kết luận

     + Nước là nguồn sống của muôn loài, công trình thủy lợi là kết cấu hạ tầng không thể thiếu được.

     + Đầu tư cho thủy lợi là đầu tư cho nền kinh tế xanh,

     + Công trình thủy lợi có vai trò vô cùng quan trọng làm giảm và thích ứng với biên đổi khí hậu,

     + Để thỏa mãn nhu cầu ngày càng gia tăng về nước, lương thực và điện năng, cần phải vạch ra một chính sách trị thủy hữu hiệu, sử dụng tốt hơn nữa nguồn tài nguyên nước. Thời gian không chờ đợi chúng ta, nhất là với các nước đang phát triển, hãy bằng những hành động thực tế  để thực hiện triệt để,

     + Để lợi dụng tổng hợp các hồ chứa nước lớn - vừa - nhỏ cần có những phương pháp cân bằng, phải xem xét đầy đủ sự phát triển bền vững, hết sức giảm thiểu các ảnh hưởng tiêu cực,

     + Các tổ chức ký tên trên bản Tuyên ngôn này trịnh trọng cam kết sẽ nổ lực hết mình hợp tác tích cực với tất cả các Đồng nghiệp quan tâm cùng chung nhận thức cùng vì  những lợi ích chung.  

Kyoto Nhật bản ngày 06/6/2012

Hiệp hội Tài nguyên nước quốc tế IHA, Hiệp hội Tưới Tiêu LHQ  ICID,

Hiệp hội Thủy điện thế giới JWRA, Hiệp hội Đập lớn thế giới ICOLD.

***********************

     Nhận thức của người dịch.

     1.Với Tâm và Tầm hạn hẹp của minh, tôi vẫn cảm mhận bản Tuyên ngôn này mang tính khoa học và thực tiễn rất cao đồng thời cũng mang tính nhân văn cao quý của các đồng nghiệp hàng đầu Ngành Nước thế giới, cùng với các ý kiến chỉ đạo của các đồng chí Lãnh đậo Ngành Thủy Lợi hiện nay ở nước ta mỗi khi đồng cảm và chia xẻ những khó khăn của nhân dân các địa phương gặp thiệt hại nặng nề qua các thiên tai lũ lụt hạn hán, cùng nhiều ý kiến tâm huyết nhận xét, đề xuất về tình hình Ngành hiện nay của các đồng nghiệp đàn anh như GS.TSKH Phạm Hồng Giang Chủ tịch Hội Đập lớn và PTNN, GS.TS Vũ Trọng Hồng Chủ tịch Hội Thủy lợi vân vân,cũng tựa như những Lời tuyên ngôn nhắc nhở tôi cần làm thêm gì đó để hưởng ứng Lời kêu gọi của Đồng nghiệp thế giới và đồng nghiệp trong nước ?

     2. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự nghiệp phát triển thủy lợi, nhờ vậy nên TLVN đã có những thành tựu to lớn, góp phần đắc lực phát triển nền nông nghiệp đa dạng, bảo đảm ổn định lương thực và có xuất khẩu, tạo điều kiện phát triển thủy điện, giao thông, du lịch sinh thái…, góp phần quan trọng làm biến đổi cơ bản bộ mặt kinh tế xã hội của đất nước….Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, ngành TL nước ta đang đứng trước những thách thức to lớn để có thể khai thác bảo vệ phát triển TÀI NGUYÊN NƯỚC một cách HIỆU QUẢ VÀ BỀN VỮNG.

     3. Dù sao, bản TUYÊN NGÔN THẾ GIỚI với bản dịch chưa được hoàn chỉnh này cũng gợi ý cho chúng ta những tư duy mới, những cải cách mới, những cơ chế tổ chức mới để cùng hưởng ứng lời kêu gọi tâm huyết của các đông nghiệp quốc tế, cùng nhau vì lợi ích chung, đóng góp nhiều hơn nữa cho Ngàng TL nước nhà thật sự trường tồn và phát triển vững bền cùng Đất Nước.                                             

Hà Nội – Trịnh Châu (Trung Quốc) 14/10 – 08/11/2012

Giả Kim Hùng

Chi hội Thủy lợi Miền Trung

Chi hội Đập lớn và PTNN Miền Trung

 

   

   

   

   

   

   

   

 Lượt truy cập
   
 Tìm kiếm

   
 Liên kết web

   
 Trao đổi trực tuyến
Quản trị website
Kế toán
Tư vấn viên
   
 Thông tin quảng cáo
Hội Nghề Cá Khánh Hòa
Hội Khoa Học Kỹ Thuật Cầu Đường Khánh Hòa
Hội Hành Nghề Y Tế Tư Nhân Khánh Hòa
Hội Đông Y Khánh Hòa
Hội Tin Học Khánh Hòa
   

LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH KHÁNH HÒA
Địa chỉ: 80 Hoàng Văn Thụ, Nha Trang, Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3811158 Fax: 058.3811158
Email: lienhiephoi.khktkh@gmail.com
Người chịu trách nhiệm nội dung: Lê Trung Hưng