Từ mê sách trở thành “bác sĩ” của những cuốn sách cũ

     Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận nên tốn rất nhiều thời gian. Trung bình một năm anh chỉ “chữa” được cho 100 cuốn sách. Tổng số sách anh đã phục hồi, đóng bìa từ năm 2009 đến nay khoảng 1.000 quyển. “Sách xưa giờ nhiều nhưng tôi chỉ nhận sửa những cuốn nào cần thiết, hư hỏng lắm vì không đủ thời gian” – anh Khuynh chia sẻ.

     Bàn tay anh tỉ mẩn tháo rời từng tờ, từng tép sách rồi sửa, khâu, đóng bìa cho những quyển sách cũ. Đó là công việc hàng ngày của anh Nguyễn Đức Khuynh (35 tuổi, trú xã Vĩnh Ngọc, TP. Nha Trang, Khánh Hòa). Anh bảo nếu không yêu sách thì không thể làm được “nghề” này.  

     Thích đọc sách, mê và yêu sách nên khi nhìn thấy những quyển sách cũ, sách quý bị hư hỏng, bong tróc… anh tiếc lắm. Thế rồi, lần mò học hỏi và trở thành “bác sĩ” chuyên “chữa bệnh” cho sách cũ như một cái duyên. 

     Vô tình “nhặt được bí kíp”

     Anh kể, từ nhỏ đã ham đọc sách nên những cuốn yêu thích anh đều giữ lại, qua thời gian hình thành tủ sách của riêng mình. Trong quá trình sưu tầm sách xưa, có những cuốn được in cách đây hàng trăm năm, chỉ còn 1-2 bản nhưng phần lớn đã bị hư hỏng nhiều. Vì vậy, anh nghĩ đến việc tìm người để sửa vì nó quý và hiếm lắm. Nhưng lúc này anh mới phát hiện ở Việt Nam không còn ai làm công việc “sửa sách” nữa.

     Vào khoảng năm 2009, được những người chơi sách ở Nha Trang giới thiệu, anh tìm đến nhà người thợ đóng sách nổi tiếng của địa phương để xin học việc. Tuy nhiên, ông cụ đã qua đời, chỉ còn lại những kiến thức mà cụ để lại cho con mình. Con cụ không làm nghề nên những “bí kíp” đó đều được truyền lại cho anh. Vui mừng vì tình cờ có được những “ngón nghề” hay, anh dồn tâm sức vào học tập. “Những kiến thức đó hay nhưng chưa đủ vì thế tôi tìm hiểu thêm thông tin trên internet và được bạn bè ở nước ngoài gửi tài liệu về để tham khảo. Phải mất 2 năm trời, vừa học vừa thử nghiệm trên những quyển sách của mình, tôi mới tự đóng được những quyển sách mà bản thân cảm thấy đạt”  – anh Khuynh cho biết.

     Anh bảo nghề này không chấp nhận người thợ mà người làm sách phải là một nghệ sĩ. Bản thân anh cũng là một nghệ sĩ độc tấu sáo trúc nên không chỉ gửi cả tâm hồn mình vào sách mà anh còn mang theo vào đó niềm đam mê của chính mình. Không gian làm việc của anh cũng rất “thơ”. Xung quanh là các tủ đầy ắp những quyển sách quý và hiếm, bàn làm việc nhìn ra những khóm trúc xanh mướt, trên bàn còn điểm tô một vài bông hoa trong vườn nhà. 

Hàng ngày, anh Nguyễn Đức Khuynh vẫn miệt mài với công việc sửa, đóng bìa cho những cuốn sách xưa. Ảnh: Châu Tường  

     Theo anh, để phục hồi một cuốn sách bị hư hỏng thì điều đầu tiên người làm nghề phải có là hiểu và có tình yêu với sách. Anh nói: “Cầm quyển sách trên tay ít nhất người làm phải biết được niên đại, chất liệu giấy, nội dung của sách, mới có thể tư duy, suy nghĩ bọc sách ra sao, hình dáng như thế nào. Ngoài ra, gam màu và hoa văn cũng phải phù hợp với nội dung sách. Nhưng nếu không đọc sách, không đam mê với sách thì không thể nào hiểu và làm được”.

     Khi “chữa bệnh” cho một quyển sách, anh phải “khám” xem mức độ hư hỏng ra sao rồi mới quyết định phương án xử lý. Tiếp đến, anh lật giở từng tép, từng trang sách tách rời ra, sau đó sắp xếp cho ngay ngắn rồi khâu lại. Công đoạn ráp bìa cứng đòi hỏi người làm phải có quyết định phù hợp và theo mong muốn của chủ nhân quyển sách xem cần bọc bằng chất liệu gì. Hiện nay, có rất nhiều chất liệu để bọc bìa sách như lụa, gấm, vải, nhung, da, simili, gỗ, sắt, giấy, thổ cẩm… Để sách đẹp hơn, có giá trị hơn có thể thêu chữ, in nhũ đồng. Anh Khuynh nói: “Để phục chế, đóng bìa cho một quyển sách nhanh thì mất ít nhất một ngày, nhiều thì phải đến cả tháng mới xong, tùy thuộc vào mức độ hư hỏng”.

     “Trong cái khó, ló cái khôn”, qua quá trình mày mò đóng bìa sách cho bạn bè, thấy vợ mình là nghệ nhân thêu XQ tạo ra những tác phẩm rất đẹp nên anh nảy ra ý tưởng kết hợp chúng lại với nhau. Những bìa sách được thêu bằng kỹ thuật của nghệ nhân XQ rất khác biệt, đẹp hơn nên khách hàng của anh rất hài lòng. Đó cũng là một “thành tựu” của bản thân anh khi trải nghiệm với nghề.

     Công việc “mặc áo mới” cho sách của anh ngày càng hoàn thiện và được giới chơi sách đánh giá cao. Vì vậy, có rất đông khách hàng ở các tỉnh thành trong cả nước như Hà Nội, Thái Bình, Bắc Ninh, Huế, TP.HCM, Cần Thơ, Cà Mau, Khánh Hòa… gửi sách nhờ anh phục hồi. Là một giảng viên đại học lại có niềm đam mê với sách xưa, đặc biệt là sách về Phật giáo, anh Lê Minh Khánh (Hà Nội) đã tìm đến anh Khuynh để nhờ “chữa bệnh” giúp những quyển sách quý của mình. Anh Khánh tin tưởng: “Tôi rất tín nhiệm anh Khuynh trong công việc đóng sách, là một người trẻ tuổi nhưng làm rất “chất”. Giao sách cho anh, tôi rất yên tâm. Những cuốn sách gửi anh đóng, khi nhận lại tôi rất ưng ý. Có những quyển rất xấu, cũ lắm rồi nhưng qua bàn tay anh Khuynh phục hồi, đóng bìa trở nên rất đẹp và quý hơn. Chỉ mong anh vẫn tiếp tục nhận đóng sách giúp tôi vì ảnh rất bận”.

     Truyền nghề

     Để có được những kiến thức hiện nay về công việc, anh đã gặp không ít khó khăn khi quyết định theo đuổi đam mê. Anh chia sẻ vì nghề này đã bị “bỏ quên” mấy chục năm nên đồ nghề để làm không còn. Nhưng nếu không có dụng cụ hỗ trợ thì khó lòng phục hồi được sách hỏng. Hơn nữa, công việc này đòi hỏi phải “hi sinh” rất nhiều thời gian. Hàng ngày, có thể người làm phải bỏ ra cả chục tiếng đồng hồ để khâu, ráp bìa, khắc chữ… mà cuộc sống hiện đại mọi thứ đều nhanh nên nhiều bạn trẻ không đủ kiên nhẫn để làm. Vì vậy, để tìm “học trò” cho công việc này “tưởng chừng không khó nhưng lại khó không tưởng”.

Những cuốn sách có bìa được thêu bằng kỹ thuật của nghệ nhân XQ. Ảnh: Đức Khuynh

     Với anh, đây không phải là một nghề để kiếm sống mà đó là đam mê của cuộc đời mình. Hiện nay, số người làm nghề như anh hiếm lắm nên mọi người vẫn thường hỏi “Nếu anh không làm nghề nữa thì sao?”. Anh cười cho biết: “Ai muốn học tôi đều sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức mình có được. Nhưng vấn đề là người học có đủ kiên nhẫn và niềm đam mê để theo đuổi hay không mà thôi”. Điều đáng mừng và vui nhất với anh là vừa rồi thư viện Huệ Quang (của Tu viện Huệ Quang, ở TP.HCM) đã mời anh vào hướng dẫn, chỉ dạy kiến thức về đóng sách, phục hồi sách xưa cho nhân viên của thư viện khoảng 1 tuần. Bạn Trương Bảo Hòa – nhân viên Thư viện Huệ Quang – chia sẻ: “Phải có tinh thần hoài cổ, gìn giữ và yêu mến di sản tiền nhân mới có đủ khả năng đi được lâu dài trên con đường này và anh Khuynh đã đi được rất xa. Tụi em làm việc trong môi trường sách vở, tất nhiên ai cũng yêu sách, nhưng ít nhiều cũng thấy xấu hổ vì tình yêu đó chưa thực sự sâu sắc. Nhưng nhờ chuyến ghé thăm của anh Khuynh, đã giúp tình yêu đó được nồng đậm hơn”.

     Anh chỉ bảo tận tình, kiên nhẫn vì hầu hết mọi người chưa biết nhiều về công việc phục hồi sách cũ. Bên cạnh đó, anh còn hướng dẫn tạo một số công cụ hỗ trợ cho công việc như các loại công cụ ép, căng chỉ. Thêm vào đó là kỹ thuật đóng bìa sách, hướng dẫn việc bọc bìa gấm, lựa chọn loại gấm có hoa văn và màu sắc như thế nào cho phù hợp với nội dung và tính chất của cuốn sách, canh chỉnh hoa văn như thế nào cho đẹp... Cũng từ những kiến thức đó, nhân viên thư viện đã thực hiện phục hồi được một số sách quý.

     Anh Khuynh tâm sự: “Mới có một tuần nên tôi cũng chỉ mới chia sẻ những kiến thức cơ bản về công việc này. Trong thời gian tới, tôi sẽ tiếp tục vào thư viện truyền đạt hết những gì mình có được. Hi vọng các bạn không chỉ học được những “bí kíp” hay của nghề mà học cả niềm đam mê với sách, vì chỉ khi có đam mê mới làm được công việc này”.

Châu Tường

 

   

   

   

   

   

   

   

 Lượt truy cập
   
 Tìm kiếm

   
 Liên kết web

   
 Trao đổi trực tuyến
Quản trị website
Kế toán
Tư vấn viên
   
 Thông tin quảng cáo
Hội Đông Y Khánh Hòa
Hội Tin Học Khánh Hòa
Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Khánh Hòa
Công Báo Khánh Hòa
Văn phòng HĐND và UBND thành phố Nha Trang
   

LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH KHÁNH HÒA
Địa chỉ: 80 Hoàng Văn Thụ, Nha Trang, Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3811158 Fax: 058.3811158
Email: lienhiephoi.khktkh@gmail.com
Người chịu trách nhiệm nội dung: Lê Trung Hưng